Home » 1000 năm Thăng Long » Hà Nội – nơi nỗi nhớ quay về

Tôi không chôn nhau cắt rốn ở Hà Nội nhưng thời thơ ấu và gần hết tuổi thanh xuân lại sống ngay trong lòng thủ đô. Như cách nói vui thời ấy thì tôi là dân “Hà Nội gia công”. Hồi đó, do bố mẹ bận công tác xa nên tôi sống cùng ông bác ở khu tập thể ngân hàng, phố Nam Đồng. Khu nhà này hình chữ U, bao quanh một cái sân nhỏ, góc sân có cái máy nước công cộng. Cách đó vài chục mét là căn hầm tránh máy bay xây bằng gạch khá kiên cố. Cư dân khu tập thể thường tụ tập quanh vòi nước và trong lúc chờ rửa rau, vo gạo, người ta hỏi han, chia sẻ những tin tức nóng hổi: hôm nay miền Nam giải phóng đâu, tháng này cửa hàng thức ăn chín bán món gì, nhà nào mới có khách ở quê ra…


Khu tập thể có đủ thành phần: cán bộ công chức, nhà ngoại giao, kỹ sư, đặc biệt là có khá nhiều gia đình nghệ sĩ tên tuổi: gia đình cố ca sĩ Tân Nhân – người hát bài Xa khơi của nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ nổi tiếng, gia đình cố nhà báo Vũ Tuất Việt – nguyên Tổng biên tập Báo Sài Gòn giải phóng, gia đình nhạc sĩ Phong Nhã – người cả đời chuyên sáng tác nhạc cho thiếu nhi, gia đình họa sĩ Thy Ngọc mấy chục năm chuyên minh họa sách cho Nhà xuất bản Kim Đồng… Khi ấy, vợ chồng ca sĩ Tân Nhân và vợ chồng nhà báo Vũ Tuất Việt đang đi B. Không hiểu những trí thức ấy giáo dục con ra sao trước khi vào chiến trường mà con cái họ ai cũng có tinh thần tự lập và học rất giỏi.

Anh Lê Khánh Châu – con trai bà Tân Nhân hiện là nhà toán học gốc Việt định cư tại Cộng hòa Pháp và con gái nhà báo Vũ Tuất Việt – tiến sĩ Vũ Ninh Hà cũng đang giảng dạy tại Trường đại học bách khoa TP.Hồ Chí Minh. Tôi vẫn còn nhớ anh Châu mắt sáng, má lúm đồng tiền hay mang cặp lồng ra phố mua cơm, tấm chân dung rất đẹp của bà Tân Nhân treo trên tường nhà anh bị nước mưa làm ố mất một nửa. Người trong khu tập thể nhà nào cũng biết nhau, cư xử thân tình chứ không khách sáo như thiên hạ thường gán cho người Hà Nội. Những buổi chiều, buổi tối, khu nhà du dương tiếng nhạc phát ra từ chiếc đĩa hát kiểu xưa với những bản nhạc cổ điển: Đa Nuýp xanh, Phiên chợ Ba Tư… Ông bác tôi đã nghỉ hưu, từng là bộ đội chống Pháp, mê đọc sách, uống trà mạn, chơi tổ tôm. Có hôm ngủ một giấc dài thức dậy, tôi vẫn thấy ông say sưa với quyển sách “hot” thời ấy: Cuốn “X30 phá lưới”. Tôi nằm thao thức nghe tiếng còi tàu từ ga Hàng Cỏ (ga Hà Nội) vọng về rõ mồn một, bỗng thấy nhớ bố mẹ, nhớ hai đứa em lạ lùng.

Ngôi trường tôi học có tên Trường phổ thông cấp 1-2 Trung Liệt – cái tên có xuất xứ từ chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa của người anh hùng áo vải Nguyễn Huệ. Trường nằm giữa hai hồ nước rộng phía sau gò Đống Đa. Nước của một trong hai hồ này có màu xanh lục giống như nước hồ Gươm, vào ngày động trời, tôm dưới hồ nổi lên rất nhiều nên trẻ trong phố rủ nhau mang vợt ra vớt. Mỗi khi đến trường, tôi phải đi vòng qua gò Đống Đa, gò này không cao lắm, phủ đầy cây xanh. Tương truyền rằng trong trận xáp chiến với quân Tây Sơn, giặc Thanh thua trận, thây chất cao thành gò. Hàng năm, vào ngày mùng 5 tết, khu phố đều tổ chức lễ hội mừng chiến thắng Đống Đa, có cờ hoa, hát múa rất tưng bừng. Dãy hàng quán ven gò có quán của bà Béo – một bà vóc dáng đồ sộ bán trái cây và chè chén, kẹo bột. Buổi trưa vắng khách bà nằm nghỉ, gối đầu lên cái gối gỗ. Thi thoảng có được vài hào lẻ, tôi hay vào mua trái cây của bà, cứ lấy làm lạ không hiểu sao một người to lớn dường ấy lại có thể nằm trên cái ghế dài nhỏ hẹp mà không bị rơi xuống đất (!).

Giống như bất kỳ đứa trẻ Hà Nội nào thời ấy, tôi thích kem Tràng Tiền, tà phớ (chè đậu hũ), lạc rang húng lìu. Lâu lâu tôi được bác cho đi xem phim ở rạp Đống Đa gần ngã tư Sở hoặc rạp Dân Chủ trên phố Khâm Thiên, con phố này vào năm 1972 máy bay B52 đã dội bom giết rất nhiều người, bây giờ vẫn còn bức tượng căm thù bằng xi măng nhắc nhở người thủ đô đừng quên mối thù trong quá khứ với quân xâm lược. Thời ấy báo chí không nhiều, chủ yếu là báo Nhân dân và Quân đội nhân dân. Người Hà Nội thường xếp hàng rồng rắn để mua báo hoặc xúm quanh các bảng tin công cộng xem tin chiến sự miền Nam. Nhà nào cũng có người ra trận nên ai cũng khắc khoải mong ngày chiến thắng, chấm dứt chiến tranh để người thân được trở về sum họp với gia đình…

Mấy chục năm đã qua. Những hồi ức về Hà Nội với muôn vàn chi tiết nhỏ nhặt mà thân thương thường trở về trong những giấc mơ của tôi – giấc mơ của người con xa xứ…

Hoàng Ngọc Điệp

No comments yet... Be the first to leave a reply!

Kỹ năng cuộc sống