Home » Người lớn » Viêm dạ dày và loét dạ dày – tá tràng

Viêm dạ dày chỉ tình trạng viêm của niêm mạc dạ dày.Viêm dạ dày thường xảy ra trước bệnh loét và có nguy cơ tiến triển thành loét DD -TT.
Loét dạ dày chỉ ổ loét ăn sâu xuống niêm mạc đến lớp cơ dạ dày.

Loét hành tá tràng chỉ ổ loét ăn sâu đến lớp cơ, gặp ở hành tá tràng (hành tá tràng là đoạn đầu tiên hơi phình to của ruột non tiếp sau lỗ môn vị).  

 Các yếu tố nào gây ra viêm và loét?

• Do dạ dày tăng chế tiết acid-pepsin làm phá hủy niêm mạc dạ dày.

• Do nhiễm vi khuẩn H. pylori tại dạ dày.

• Các nguyên nhân khác: thuốc lá, rượu, hội chứng Zollinger-Ellison, dùng Aspirin hay thuốc chống viêm (trong đau xương-khớp) không đúng qui cách hoặc dùng kéo dài, tinh thần căng thẳng lo âu, sau một nhiễm trùng, chấn thương, hoặc bỏng nặng…

 Nhiễm Helicobacter pylori là gì ?

H.pylori là loại vi khuẩn rất hay gặp, nằm dưới lớp nhầy che phủ mặt trong dạ dày. Tỷ lệ nhiễm H.pylori rất cao, từ 10% đến 75% tăng theo tuổi. Nhiễm H.pylori có thể là một trong các nguyên nhân gây ra viêm và loét DD -TT.

Triệu chứng của viêm và loét DD – TT, có những biến chứng nào?

 Nhiễm H.pylori có thể không có triệu chứng. Viêm dạ dày do nhiễm H.pylori có  thể biểu hiện bằng các rối loạn tiêu hóa sớm sau bữa ăn như đau bụng, cảm giác khó chịu nặng bụng thường xuyên, đầy bụng, trướng hơi, nóng rát bụng vùng trên rốn, buồn nôn, chán ăn…

Loét tá tràng thường đau muộn khoảng 2 giờ sau ăn và khi ăn thêm thì hết đau, nhiều khi đau vào khoảng 2 giờ sáng lúc đang ngủ. Loét dạ dày thường đau sớm, khoảng 1/2 giờ sau ăn, đau kéo dài và nặng hơn.

 Các biến chứng của bệnh loét gồm:

• Chảy máu: nôn ra máu lẫn thức ăn, đi tiêu phân đen như bã cà phê hoặc nhựa đường.

• Hẹp môn vị: nôn thức ăn ứ đọng trong dạ dày, lắc óc ách khi đói, dạ dày dãn to…

• Thủng ổ loét biểu hiện bằng đau bụng đột ngột dữ dội, bụng co cứng …

 Các phương tiện chẩn đoán

Các dấu hiệu nói trên trên chỉ có tính gợi ý, xác định bệnh chủ yếu dựa trên chụp X quang dạ dày và tốt nhất là soi dạ dày – tá tràng.

 Để phát hiện H.pylori ở trong dạ dày

Nội soi và sinh thiết dạ dày (để làm các xét nghiệm CLO test, chẩn đoán mô bệnh học, nuôi cấy vi khuẩn, PCR), hoặc không cần nội soi: thử máu, thử nghiệm hơi thở, thử phân …. Trong các phiếu thử, khi kết quả trả lời là dương tính thì hiểu là có vi khuẩn H.pylori, ngoài ra không có ý nghĩa nào khác (vì có nhiều trường hợp bệnh nhân tưởng nhầm là dương tính HIV nên hoang mang và lo lắng).

 

Điều trị bệnh viêm và loét DD – TT?  

 Điều trị viêm dạ dày

Viêm dạ dày không do nhiễm H.pylori, dùng các thuốc tráng dạ dày và các thuốc giảm tiết. Cần tránh các thức ăn chua cay, ruợu, tránh dùng các thuốc corticoid, giảm đau kháng viêm, aspirin…

Viêm dạ dày có H.pylori, phải điều trị tiệt trừ H.pylori mới có thể khỏi bệnh. Lưu ý về vệ sinh ăn uống.  

Điều trị loét dạ dày – tá tràng

Loét DD -TT không do nhiễm H.pylori mà do dạ dày tăng chế tiết acid-pepsin, dùng các thuốc tráng dạ dày và các thuốc giảm tiết.

Loét DD -TT do nhiễm H.pylori, dùng các phác đồ điều trị có thuốc giảm tiết và kháng sinh để tiệt trừ H.pylori mới khỏi bệnh. Thời gian điều trị tiệt trừ  ít nhất là 7 ngày với các phác đồ 3 thuốc (PPI + 2 kháng sinh), hoặc phác đồ 4 thuốc (PPI + BMT). Sau điều trị tiệt trừ H.pylori, tiếp tục điều trị với thuốc kháng tiết từ 3-5 tuần đối với loét tá tràng, và từ  5-7 tuần với loét dạ dày. Trường hợp loét dạ dày, về nguyên tắc cần làm sinh thiết để loại trừ  ung thư dạng loét trước điều trị và sau điều trị cần nội soi kiểm tra lại.

Một vấn đề thời sự là điều trị với phác đồ 3 thuốc nêu trên có tỷ lệ thất bại rất cao từ  20% đến 40%, do vi khuẩn kháng với thuốc Metronidazole và Clarithromycin. Trong trường hợp điều trị thất bại với phác đồ 3 thuốc hoặc cả phác đồ 4 thuốc, việc điều trị tiếp theo cần dựa trên kết quả kháng sinh đồ và có thể kéo dài thời gian điều trị 14 ngày hoặc sử dụng một trong các loại kháng sinh mới như Levofloxacin ( nhóm Fluoroquinolone), Furazolidone, Rifabutin … để tăng cường hiệu quả điều trị tiệt trừ  H.pylori theo chỉ dẫn của bác sĩ điều trị.  

Phòng ngừa nhiễm H.pylori

H.pylori chủ yếu lưu trú ở dạ dày người và có thể lây qua đường miệng, tuy vậy cách thức lây truyền chính xác như thế nào thì vẫn còn chưa rõ. Việc lây truyền từ người sang người có thể theo 3 đường: dạ dày – miệng (do chất nôn từ dạ dày…), miệng – miệng (do sinh hoạt ăn uống…), và có thể gián tiếp qua đường phân – miệng (do thức ăn, nước uống bị ô nhiễm …). Ở các nước phương Tây, nguồn lây truyền cho trẻ em xảy ra chủ yếu từ cha hoặc mẹ bị nhiễm hơn là do tiếp xúc với những người bị nhiễm trong cộng đồng. Để phòng ngừa lây nhiễm H.pylori cần phải cải thiện môi trường sống, giữ vệ sinh ăn uống… và hy vọng trong một tương lai gần sẽ có được vaccin phòng chống H.pylori.  

Một số điều cần lưu ý

• Không nên lạm dụng nội soi nhiều lần. Thời gian, liều lượng và thuốc điều trị cần theo chỉ dẫn của bác sĩ.

• Loét dạ dày thường là lành nhưng cũng có thể là ác tính (tức ung thư). Việc theo dõi và điều trị phải được tiến hành nghiêm ngặt tại bệnh viện chuyên khoa.

• Trước khi kiểm tra đã tiệt trừ hết H.pylori hay chưa, phải ngưng dùng các thuốc giảm tiết và kháng sinh ít nhất 4 tuần.  

PGS.TS Trần Thiện Trung Trưởng khoa khám bệnh – Bệnh viện Đại học y Dược Tp. HCM

Theo BSGĐ.org

One Response to “Viêm dạ dày và loét dạ dày – tá tràng”

  1. le thi hong nguyen 01.11.2012

    Oi. E bi nhiem hp rui. Co phai no se chuyen qua ung thu roi chet ko bac si

    Trả lời
Kỹ năng cuộc sống