Home » Kinh nghiệm » Sự phát triển ngôn ngữ

Khả năng phát triển ngôn ngữ:

Đây là khả năng phát triển nhanh nhất trong giai đoạn trẻ từ 2 – 3 tuổi, có nhiều trẻ đã có khả năng nói trôi chảy những câu nói giao tiếp bình thường, trong trường hợp trẻ chưa đủ vốn từ thì trẻ có khả năng minh họa bằng những cử động, điệu bộ, được xem là sự phát triển bình thường của trẻ.

Chúng ta nên giúp trẻ hoàn tất các câu nói ngắn, thiếu chủ ngữ của trẻ như khi trẻ nói: Ăn cơm, thì ta có thể nối thêm: Con muốn ăn cơm – có phải không? Khi trẻ nói : Mẹ, sữa… ta sẽ nói: Con muốn uống một ly sữa, phải không ? Trẻ trả lời bằng cái gật đầu, thì ta sẽ nói: Đúng rồi, con muốn uống một ly sữa….mẹ sẽ pha cho con ly sữa…. Mặc dù hơi mất thì giờ một chút, nhưng điều đó sẽ giúp cho trẻ mau chóng nắm bắt được cách trò chuyện và tăng cường vốn từ cho mình.

Khi chúng ta nhắc lại những gì trẻ nói một cách rõ ràng và đơn giản thì đó cũng là một cách giúp trẻ phát âm. Đôi khi những câu nói ngọng nghịu của trẻ thật đáng yêu, nhưng ta không nên khuyến khích trẻ giữ mãi cách nói trên, để vui đùa thỉnh thoảng chúng ta có thể nhại giọng nói ngọng nghịu của trẻ nhưng không nên nói ngọng thường xuyên với trẻ, vì sau này trẻ sẽ gặp khó khăn trong việc tập đánh vần, học chữ và đôi khi sẽ bị nói ngọng luôn, rất khó chữa khi trẻ đã lớn.

Trẻ muốn nói tốt, phải có khả năng nghe tốt. Nếu không nghe được, trẻ sẽ không học được cách nói, bởi vì tiếng nói tuỳ thuộc vào sự bắt chước của trẻ theo những gì trẻ nghe được, vì thế trẻ điếc sẽ trở nên câm, nhưng nếu được phát hiện sớm ngay từ khi còn nằm trong nôi, trẻ được đeo máy nghe để nghe được những âm thanh thì khả năng phục hồi ngôn ngữ là rất tốt.  Khả năng nghe của trẻ càng tốt thì càng giúp ích cho sự phát triển của trẻ. Chúng ta phải quan sát cách trẻ lắng nghe để biết rõ là trẻ đã tiếp nhận tốt những gì trẻ nghe được, và ngay khi trẻ nghe được rõ ràng, trẻ cũng cần phải tập luyện để có khả năng phân biệt được các âm từ.

Trẻ rất hay đặt câu hỏi tại sao, và đôi khi câu hỏi sau kế tiếp câu hỏi trước và cứ thế kéo dài làm cho bố mẹ nổi nóng lên hoặc bị bí lù, không giải thích nổi. Để tránh tình trạng này, một mặt chúng ta giải thích ngắn gọn và sau khi đã trả lời được một số ý chính, biết được là trẻ đã có được một số khái niệm rồi thì  chúng ta sẽ lật ngược lại, hỏi lại trẻ: Theo con thì tại sao lại như vậy? Và dựa theo câu trả lời của trẻ chúng ta có thể chỉnh sửa đôi chút theo kiểu: Đúng rồi, nhưng theo mẹ thì … và sau đó là khen ngợi trẻ: con mẹ giỏi quá để kết thúc! Khi giải thích, chúng ta không cần phải dài dòng hay đưa ra những số liệu khoa học, chỉ cần đơn giản, rõ ràng và ngắn gọn là đủ. Chính thái độ quan tâm, sự vui vẻ trong các câu trả lời mới là điều mà trẻ cần chứ không phải là sự chính xác của nội dung câu hỏi.

Những dấu hiệu cho thấy trẻ có trở ngại về ngôn ngữ:

Khi một trẻ đã đi được mà chưa nói được những câu đơn giản, ta có thể xem đó là tình trạng Chậm nói.  Đây là một biểu hiệu cho biết trẻ có thể có những khó khăn về phát triển (Chậm Khôn) về vận động (Hiếu động kém chú ý) hay có những khó khăn trong quan hệ ứng xử (Tự kỷ) vì vậy, việc nhận biết một trẻ chậm nói là điều dễ dàng, nhưng để xác định là trẻ có những khó khăn về phương diện gì, và nhất là để chẩn đoán mức độ nặng/nhẹ của trẻ thì phải được sự thăm khám nhiều lần của những nhà chuyên môn về tâm lý phát triển.

Chúng ta nêu lưu ý đến những trẻ quá hiếu động và không thể tập trung chú ý vào việc gì quá 2 phút, trẻ quá nhạy cảm khi bị kích thích, dễ có những hành vi thái quá. Trẻ không có khả năng định hướng trong các vận động tay chân. Khi thực hiện việc gì thường không có sự thoải mái, hứng thú và thường kéo dài các hoạt động, trẻ cũng dễ dàng bỏ cuộc hay từ chối các yêu cầu hoạt động của người lớn. Đây được xem là những trở ngại về vận động hay bước đầu của hội chứng ADHD (Rối loạn hiếu động kém chú ý)

Những trẻ chậm chạp, tỏ ra không hiểu hay hiểu sai những yêu cầu, không trả lời các câu hỏi mà có khi lại lập lại, trẻ quá thụ động đặt đâu ngồi đó, trẻ tỏ ra lo sợ, khóc đêm, biếng ăn, đái dầm (khi đã trên 5 tuổi) đều là những dấu hiệu cần quan tâm và sự chăm sóc tích cực về tâm lý.

Khi phát hiện những trở ngại về ngôn ngữ, như chậm nói, nói lắp, nói ngọng… chúng ta cần đưa trẻ đến các nhà chuyên môn về tâm lý hay chuyên viên chỉnh âm để có những điều chỉnh kịp thời. Nhưng nên nhớ rằng chính những giao tiếp tại gia đình mới là những yếu tố tích cực đem lại hiệu quả cho sự tiến bộ của trẻ, chứ không phải là những liệu pháp thần kỳ của các chuyên viên mà bố mẹ có thể “khoán trắng” cho họ.

( còn nữa) 

Theo tamlytreem.page.tl

No comments yet... Be the first to leave a reply!

Kỹ năng cuộc sống