Home » Kinh nghiệm » Giúp trẻ có giấc ngủ ngon

Đối với con người, đặc biệt là trẻ con, hoạt động luân phiên thức – ngủ là một nhu cầu sinh lý tự nhiên không thể thiếu được trong quá trình sống và phát triển

giacngu

Nhịp thức ngủ là “nhịp điệu chìa khoá” tác động và chi phối mọi nhịp sống khác của cơ thể. Thời gian của giấc ngủ tuỳ thuộc vào tuổi tác và yêu cầu của từng cơ thể. Ở người lớn, cứ một giờ hoạt động phải bù bằng nửa giờ ngủ, ở trẻ em nhu cầu ngủ rất cao, cứ một giờ hoạt động phải bù lại bằng hai giờ ngủ, tức là gấp bốn lần người lớn. Tuổi càng nhỏ nhu cầu càng cao. Trẻ sơ sinh ngủ 20 – 22 tiếng mỗi ngày. Khi lớn lên nhu cầu ngủ giảm dần đến một tuổi chỉ còn 16 tiếng, hai tuổi còn 14 tiếng, ba tuổi còn 13 tiếng. Khi 16 tuổi chỉ còn tám tiếng giống như người lớn. Thời gian ngủ chủ yếu vào ban đêm, riêng trẻ em thời gian ngủ vào ban ngày cũng rất quan trọng.

Giấc ngủ được cấu tạo bằng nhiều chu kỳ với hai trạng thái khác nhau, mỗi chu kỳ chia làm năm giai đoạn. Giấc ngủ chậm chiếm khoảng 80% thời gian ngủ ở trẻ con, biểu hiện bằng các sóng chậm trên điện não gồm bốn giai đoạn: I, II, III, IV với độ sâu tăng dần, ở đây các hoạt động sống của cơ thể như nhịp tim, nhịp thở, chuyển hoá cơ bản giảm dần đến mức thấp nhất. Giấc ngủ nhanh hay giai đoạn V của chu kỳ, tiếp nối với giấc ngủ chậm, chiếm khoảng 20% thời gian còn lại, giai đoạn này hoạt động điện não được biểu hiện bằng các sóng nhanh gần giống như lúc thức. Hai loại giấc ngủ này nối tiếp nhau trong đêm tạo thành nhiều chu kỳ liên tiếp nhau, mỗi chu kỳ của trẻ em chiếm khoảng 90 phút, riêng trẻ sơ sinh là 50 – 60 phút, người lớn là 120 phút.

Người ta nhận thấy rằng trong giấc ngủ chậm, tuyến tiền yên ở não sẽ tiết ra kích thích tố tăng trưởng (growth hormone – GH), kích thích tố này đóng vai trò rất quan trọng trong việc hồi phục sức khoẻ và thúc đẩy quá trình tăng trưởng của cơ thể trẻ. Khi trẻ con hoạt động thể lực nhiều như chơi đùa, thể dục, thể thao, giấc ngủ chậm sẽ gia tăng làm trẻ dễ ngủ và ngủ sâu hơn.

  Khác với giấc ngủ chậm, giấc ngủ nhanh sẽ giúp trẻ hồi phục nhanh hơn sự mệt mỏi về tâm thần như làm việc, học tập, các chấn thương tâm lý và tác động lên sự trưởng thành của hệ thần kinh trẻ, củng cố trí nhớ, làm cho trẻ nhớ lâu và nhớ vững chắc hơn những thông tin ghi nhận được. Giấc ngủ nhanh sẽ gia tăng khi trẻ được luyện tập một vấn đề nào đó như múa, hát. Nếu ngăn hay đánh thức giai đoạn này trẻ sẽ không nhớ, gây tinh thần căng thẳng, làm trẻ hay cáu gắt, khó chịu, quấy khóc, đầu óc không minh mẫn khi học tập.

Mỗi cá thể đều có nhu cầu ngủ khác nhau. Chúng ta cần đảm bảo duy trì đúng nhịp điệu tự nhiên của nó. Một chế độ sinh hoạt và giờ giấc hợp lý theo từng giai đoạn tuổi và từng cơ thể riêng biệt là điều quyết định.

  Để giúp trẻ có một giấc ngủ tốt chúng ta cần phải lưu ý một số điểm sau đây:

  1. Nên tập cho trẻ có một thói quen ngủ sớm và đi ngủ đúng vào một giờ giấc đã được quy định để tạo cho trẻ có một phản xạ nghỉ ngơi giúp trẻ ngủ dễ dàng trong bất kỳ điều kiện nào.

  2. Giảm xuống tối thiểu các kích thích của ngoại cảnh cũng như nội tại lên hệ thần kinh của trẻ trong lúc ngủ, điều quan trọng nhất là phải tránh tiếng ồn và ánh sáng vì chúng sẽ làm cho giấc ngủ trẻ không sâu và dễ thức giấc. Ngoài ra cần lưu ý các kích thích khác như để trẻ đói hoặc ăn quá no, không vệ sinh thân thể, quần áo quá chật, nằm sai tư thế, nơi ngủ bẩn chật và không thông thoáng đều gây tác hại xấu trên giấc ngủ trẻ.

  3. Cần hết sức tránh các chấn thương về tâm lý như làm cho trẻ bị ức chế tâm lý trước khi ngủ như doạ nạt, quát mắng, kể những chuyện gây sợ hãi như xem phim ảnh kinh dị. Trẻ có đái ỉa trong khi ngủ ta cũng nhẹ nhàng làm vệ sinh và cho trẻ ngủ lại, không la mắng trẻ.

4. Cho trẻ vui chơi, vận động cơ thể đầy đủ cũng góp phần giúp trẻ ngủ sâu hơn. Khi trẻ khó ngủ ta có thể dùng lời nói êm dịu để gây ám thị trẻ như: “Con nhắm mắt lại ngủ ngoan đi mẹ thương hoặc nhắm mắt lại ngủ giỏi đi con…” cũng sẽ giúp trẻ dễ đi vào giấc ngủ.

  5. Mỗi trẻ có một nhu cầu về thời gian ngủ độ dài và độ sâu khác nhau, chúng ta cần nên tạo mọi điều kiện cho trẻ ngủ đầy đủ và thoả mãn theo nhu cầu riêng, không nên gọi trẻ thức sớm. Thông thường, khi ngủ đủ giấc trẻ sẽ tự động thức dậy không cần phải gọi.

  6. Trong trường hợp trẻ có rối loạn giấc ngủ như mất ngủ liên tiếp vài đêm cần đưa trẻ đi khám bệnh, không nên dùng thuốc ngủ khi chưa có ý kiến của thầy thuốc. Có rất nhiều nguyên nhân gây ra rối loạn giấc ngủ, ở trẻ em cần lưu ý đến các rối loạn giấc ngủ có liên quan đến tình trạng thiếu dinh dưỡng thường đi kèm với tình trạng chán ăn, giảm ăn, giảm bú, nôn ói, chậm lớn, suy dinh dưỡng. Các biểu hiện rối loạn giấc ngủ thường gặp ở các trẻ này là ngủ ít, trằn trọc khó ngủ, thức giấc nhiều lần trong đêm, mơ, mớ, ác mộng, mộng du, khiếp sợ trong khi ngủ. Các rối loạn này có thể có liên quan đến tình trạng thiếu kẽm kèm theo thiếu đa chất do giảm ăn như ma giê, canxi, axít amin, vitamin nhóm B và có thể nhanh chóng được chữa khỏi khi được bổ sung kẽm và các chất dinh dưỡng thiếu hụt kể trên.

TS-BS. Nguyễn ThanhDanh

 

No comments yet... Be the first to leave a reply!

Kỹ năng cuộc sống