Giai đoạn sơ sinh (tiếp theo)

3. CÁC CẢM GIÁC CỦA TRẺ SƠ SINH:

Trong quá trình phát triển, những tác động từ bên ngoài sẽ tạo ra cảm giác nơi trẻ, có nhiều loại cảm giác khác nhau. Từ trong nội tạng, đặc biệt là ở các bộ phận tiêu hóa xuất hiện những cảm giác gọi là nội cảm (intéro-ceptif), để phân biệt với những cảm giác xuất phát từ những sự tiếp xúc với môi trường bên ngoài thông qua các giác quan như mắt, tai, mũi…gọi là ngoại cảm (extérocetif), có nhiều người gọi ngoại cảm là khả năng cảm nhận đặc biệt của một số người trong việc tìm kiếm người mất tích hay dò tìm mạch nước… ta nên gọi đó là linh cảm (prémonition) thì đúng hơn. Ngoài ra, ở trẻ còn có một khả năng gọi là tự cảm (proprioceptif), do những cảm nhận xuất phát từ những cơ khớp và tiền đình về những tư thế vận động của toàn thân và của từng bộ phận trên cơ thể. Trong giai đoạn sơ sinh thì nội cảm và tự cảm chiếm ưu thế, nhưng vẫn chưa có sự phân định rõ ràng  với nhiều cảm giác hỗn hợp, những phản ứng của trẻ là những phản ứng mơ hồ về những vận động của cơ thể nhưng đó vẫn là những vận động có tính chủ động, tích cực và đáp ứng thích hợp với những tác động từ bên ngoài. Đây là thời kỳ hòa mình với đồ vật và người tiếp xúc với trẻ, là giai đoạn kế tiếp của thời kỳ cộng sinh (symbiosis) ở trong bụng mẹ.

Các khả năng cảm nhận và vận động của trẻ đều liên quan đến tình trạng tỉnh thức của bé, khác với người lớn trẻ sơ sinh chưa có một nhịp điệu rõ rệt giữa thức và ngủ, mà là một chuỗi các trạng thái nối tiếp nhau:

Trạng thái ngủ sâu (1): Trẻ thở đều, không cử động ngoại trừ một vài chuyển động bất thần ở ngón tay, môi và mí mắt.

Trạng thái ngủ nông (2): Ngủ với sự chuyển động nhanh ở mắt, hơi thở nhanh và không đều, có những cử động cơ thể chủ yếu là ở mặt.

Trái thái ngủ lơ mơ (3): Mắt nhắm hay hé mở, nhìn lơ mơ, tay chân thỉnh thoảng nhúc nhích.

Trạng thái tỉnh thức thụ động (4): Trẻ mở mắt, yên lặng và bắt đầu chú ý xung quanh

Trạng thái tỉnh thức tích cực (5): Trẻ thức và hoạt động tích cực, ngọ nguậy không yên, đây là giai đoạn mà trẻ tiếp nhận tốt nhất sự chăm sóc của người mẹ.

Trạng thái tỉnh thức náo động (6): Nếu không nhận được sự quan tâm, trẻ có thể kêu khóc, vùng vẫy, mặt mày nhăn nhó…

Như vậy trẻ có 3 giai đoạn ngủ và 3 giai đoạn thức tỉnh, người mẹ cần nhận biết và chăm sóc đúng vào những trạng thái thích hợp từ khi trẻ tỉnh thức thụ động(4) đến khi bắt đầu chuyển sang tình trạng náo động (5) Các trạng thái này có những thời điểm xuất hiện và kết thúc khác nhau tùy từng trẻ, nên sự chăm sóc cũng cần mang tính cá biệt và phải dựa theo kinh nghiệm của người mẹ cũng như  sự đáp ứng của trẻ.

Chính khả năng đáp ứng của trẻ là cơ sở để cho người mẹ tạo ra những điều kiện thuận lợi, giúp trẻ tham gia một cách tích cực trong việc xây dựng năng lực bản thân. Chúng ta không nên bỏ qua những đáp ứng của trẻ và cũng không nên săn sóc thái quá, mà hãy để cho trẻ tự vận động trong một số trường hợp. Điều này  sẽ giúp trẻ phát triển tốt hơn. Những hiểu biết về tâm lý của trẻ sơ sinh sẽ giúp cho người mẹ không quá lo âu về trách nhiệm của mình, có sự mạnh dạn hơn trong việc trao đổi và thiết lập mối quan hệ với trẻ, từ đó dần dần sẽ đáp ứng được nhu cầu tăng trưởng của đứa con.

(còn tiếp)

Thuviengiadinh.com (Theo Tâm lý trẻ em – Chuyên gia tâm lý Lê Khanh)


 

 

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *