Giai đoạn sơ sinh

Giai đoạn này còn gọi là lứa tuổi Nhũ nhi (Trẻ bú tí ) hay tuổi bế bồng từ 0 – 1 tuổi. Đây là một giai đoạn yếu đuối, chịu nhiều tác động nhất của môi trường bên ngoài, việc bế bồng, ôm ấp là điều quan trọng nhất và sẽ có nhiều tác động ảnh hưởng lên cá tính của đứa trẻ trong suốt cuộc đời . Vì thế có nhiều hành vi của một thiếu niên, thanh niên hay một người lớn chỉ có thể cắt nghĩa nếu biết được những dấu ấn đã xảy ra cho họ trong lứa tuổi sơ sinh .

 BẮT ĐẦU CUỘC SỐNG

1/ hình thành MỘT ĐỨA TRẺ :

            Sau khi thụ tinh, trứng của người mẹ sẽ kết hợp với tinh trùng của người cha để phát triển thành bào thai và định hình dần :

4 tuần tuổi : Não hình thành

8 tuần tuổi : Hình thành vỏ não

18 tuần tuổi : Vỏ não chia làm hai lớp : lớp trong xốp, dày. Lớp ngoài mỏng, chắc.

Trong giai đoạn nằm trong bụng mẹ, bào thai có thể lắng nghe, biết phản ứng trước ánh sáng, tiếng nói hay cử chỉ vuốt ve âu yếm của những người thân, và chịu ảnh hưởng sâu sắc đối với những cảm xúc không tốt, như giận dữ, sợ hãi, buồn phiền thái quá của người mẹ .

Đến khi sinh ra, có thể nói đây là một biến cố đầu đời hết sức lớn lao của con người, đang ở trong một môi trường ấm áp, an toàn là bụng mẹ, nay lại phải chuyển sang một môi trường xa lạ, chói chang, đầy những âm thanh phức tạp và phải tập thở bằng phổi (Dù chỉ là phản xạ tự động ) cho nên trẻ nào cũng khóc ! Nhà thơ Nguyễn Gia Thiều đã có một câu thơ hết sức xác thực:

“ Thảo nào khi mới chôn nhau – đã mang tiếng khóc bưng đầu mà ra …”

Để nói lên một cách ý nhị cái nỗi đau khổ mà một kiếp người phải đa mang, ngay từ lúc mới sinh ra, đã phải cất ngay tiếng khóc để chào đời. Nhưng nếu trẻ sơ sinh mà không khóc, có khi còn khổ hơn nữa vì có thể đã gặp phải những vấn đề về hô hấp hay thần kinh trong thời kỳ còn là thai nhi hay trong quá trình sinh nở ! Nếu có những tổn thương về thần kinh, tâm lý trong giai đoạn này sẽ để lại những di chứng rất khó và rất lâu mới có thể  khắc phục được .

Do đó, đứng trước một đứa trẻ có những bất ổn về trí tuệ, tâm lý thì chúng ta cần phải chú ý, hỏi thăm người mẹ về giai đoạn mang thai và quá trình sinh nở .

Một đứa trẻ khi sinh ra sẽ có một hệ thống phản xạ bẩm sinh rất cần thiết cho cuộc sống như: Phản xạ điều khiển các cơ quan nội tạng, phản xạ bú, mút, phản xạ tự vệ như : Hắt hơi, nhắm mắt, cầm nắm .

Mgoài ra, nguồn sữa mẹ là nguồn kích thích quan trọng nhất để có thể hình thành những phản xạ có điều kiện . Hơn thế nữa, sữa mẹ có khả năng cung cấp cho trẻ những chất dinh dưỡng cần thiết, đặc biệt là cho não bộ. Tuy nhiên khả năng này chỉ có thể trở thành hiện thực nếu trẻ khỏa mạnh, được gần mẹ và được cho bú sớm. Do khi một đứa trẻ không được bú mẹ thì ngoài những bất lợi về thể chất như :

Không có những bạch cầu như lymphô bào, tương bào, không có khả năng kháng sinh, không có chất lactoferrin có tác dụng miễn dịch mà ngoài sữa mẹ không có ở bất cứ một loại thực phẩm nào

            Đứa trẻ còn có những thiếu sót về mặt tâm lý, sẽ trở nên khó thích nghi với môi trường mới, khi không được vuốt ve, bú mớm trẻ sẽ có cảm giác hụt hẫng, thiếu an toàn, kém tự tin. Nếu trầm trọng có thể có triệu chứng về hội chứng vắng mẹ ( hôpitalisme ) với tính trạng còi cọc về thể chất và suy nhược về trí tuệ.

2. NHỮNG PHẢN ỨNG CỦA TRẺ SƠ SINH:

            Trẻ sẽ phản ứng khi ánh sáng đủ mạnh, thấy một điểm sáng, trẻ sẽ chăm chú nhìn, trẻ có phản ứng với những mùi khó chịu, và có những mùi khiến nó thích thú. Trong giai đoạn này, trẻ chưa có tri giác, vì tri giác là một quá trình xây dựng, chịu ảnh hưởng bởi những tác nhân bên ngoài .

Trong năm đầu tiên, em bé dần dần ngủ ít đi và thức lâu hơn, chuyển từ tư thế nằm ngang sang tư thế thẳng đứng, từ thói quen nhận sang thói quen cho. Có thay đổi xảy ra trong thời gian này: Đầu tiên, người lớn cần hướng dẫn trẻ sơ sinh tương tác, sau đó em bé sẽ dần dần học cách lôi kéo người khác cùng chơi. Về thể chất, bé sơ sinh (từ 0 đến 6 tháng tuổi) chưa thể cầm được đồ vật, nhưng bé sẽ phát triển các kỹ năng cơ bản để sử dụng bàn tay. Thêm vào đó, khả năng giao tiếp của bé cũng mở rộng, bé thích mỉm cười, cười thành tiếng và khóc để diễn đạt các thông tin quan trọng. Những điều kiện tiên quyết cho cuộc sống, các mối quan hệ xã hội và các kỹ năng khác sẽ hình thành trong năm đầu tiên.

Chúng ta thường nghĩ rằng, trẻ sơ sinh là một sinh vật thụ động, cho gì ăn nấy, đặt đâu nằm đấy và chủ yếu là chỉ có những phản ứng mang tính sinh lý, đói thì khóc, lạnh cũng khóc, còn no thì ngủ khì. Nhưng thực ra, ngay từ khi lọt lòng mẹ, trẻ sơ sinh đã là một chủ thể có những khả năng rõ rệt về giác quan, có thể chủ động trong sự phát triển cũng như trong việc tạo ra mối quan hệ với bà mẹ. Hơn thế nữa, trẻ còn có khả năng khắc phục những hoàn cảnh khó khăn và thích nghi với môi trường xung quanh.

Các nguyên nhân làm cho trẻ khóc:

Khóc gần như là ngôn ngữ duy nhất mà trẻ sơ sinh có thể gửi đến bà mẹ hầu báo cho bà biết các nhu cầu rất đa dạng, thường là các lý do chủ yếu sau:

Bé đói : Đây là nguyên nhân dễ phát hiện nhất, khi bế bé lên sẽ thấy cái miệng chóp chép đòi ăn và nếu đưa vào lòng mẹ thì bé sẽ sục sạo đi tìm bầu vú mẹ ngay.

Bé bị ướt: Có nhiều em khá sạch sẽ, cái tã ướt sẽ là lý do trẻ kêu lên.

Bé bị lạnh: Trẻ sơ sinh thường được quấn chặt trong nhiều lớp khăn vì thế đôi khi trẻ rất khó chịu vì nóng, và cũng có khi vô ý thay quần áo cho bé ở những nơi trống trải, hay có nhiều gió lùa, khiến trẻ bị lạnh.

Bé muốn bế: Khứu giác của trẻ sơ sinh rất nhạy cảm, khi ngửi thấy hơi mẹ là muốn được mẹ bế vào lòng ngay, chúng ta nên đáp ứng đầy đủ vì nhu cầu này sẽ thay đổi theo sự phát triển tự nhiên.

Bé bị làm phiền: Không hiếm trường hợp  lúc nào cũng có người xúm xít chung quanh bé, khiến bé sẽ khó chịu vì sự bao vây hay chăm sóc thái quá. Đó là thông điệp đầu tiên muốn nói đến một nhu cầu sau này: xin để con yên! Sự yên tĩnh sẽ dễ dàng giúp bé ổn định và thư giãn.

Bé bị sốt: Sau các lý do trên mà bé vẫn khóc, thì nên kiểm tra thân nhiệt cho bé.  Những bà mẹ có kinh nghiệm có thể phân biệt được tiếng khóc của một bé có nhu cầu và một bé bị ốm.

Bé bị đau bụng: Đôi khi trẻ khóc mà không có lý do rõ ràng, thì có thể đó là một vấn đề của cơ quan tiêu hóa.

            Khi đã xác định được lý do thì việc giải quyết không khó khăn gì, nhưng ta có thể áp dụng các biện pháp chung :

Bế lên và đung đưa nhẹ nhàng

Ủ ấm và vuốt ve, xoa bóp nhẹ phần lưng, bụng của bé

Cho bé ngậm ti nhựa, vì dù trẻ đã no nhưng vẫn có nhu cầu bú.

 
(còn tiếp)

Thuviengiadinh.com (Theo Tâm lý trẻ em của CHuyên gia tâm lý Lê Khanh)

 

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *