Phương pháp giáo dục trẻ Tự Kỷ (1)

22:15

Các phương pháp giáo dục trẻ Tự Kỷ

Dưới đây là một số phương pháp Chăm sóc, giáo dục trẻ Tự Kỷ đã và đang được áp dụng nhiều nơi, mỗi phương pháp đều có những ưu điểm và những hạn chế. Việc chăm sóc giáo dục trẻ tại gia đình, cho phép bố mẹ có thể nghiên cứu và rút ra một số ứng dụng từ phương pháp này hay phương pháp khác, nhằm tìm ra các kỹ thuật phù hợp nhất với tình trạng của con mình. Không nên quá lệ thuộc vào hẳn một phương pháp nào.

Phương pháp ABA (Applied Behavior Analysis – Phân tích hành vi ứng dụng)

Đây là một trong số những phương pháp khá hữu hiệu để dạy trẻ tự kỷ. Do tác giả Ivar Lovaas và các bạn đồng nghiệp đã nghiên cứu và phát triển vào những năm 1990. Những kĩ năng đặc biệt được dạy bằng cách chia các hành vi ra thành từng bước nhỏ, dạy một bước trong một thời điểm và củng cố bước đó. Nhiều năm qua, ABA được sử dụng để dạy các cá nhân với những khả năng khác nhau,và có thể được sử dụng trong tất cả lĩnh vực: tự chăm sóc, lời nói và ngôn ngữ, kĩ năng cư xử xã hội.

Các thành phần của mỗi hành vi là:

Tiền đề: một đề nghị, yêu cầu được minh hoạ bằng lời nói hoặc động tác cơ thể

Hành vi: đứa trẻ đáp ứng

Kết quả: phụ thuộc vào hành vi là gì. Kết qủa có thể bao gồm củng cố cho hành vi tốt, không đáp ứng được hoặc sửa hành vi sai.

Ưu điểm

Có kết quả nhất quán khi dạy những kỹ năng và hành vi mới cho trẻ tự kỷ

Cách dạy rõ ràng

Chia nhiệm vụ thành phần nhỏ, đơn giản.

Khuyết điểm

Cần nhiều thì giờ (30-40 giờ/tuần)

Ảnh hưởng đến thời gian với gia đình

Không giúp trẻ tự kỷ đáp ứng với hoàn cảnh mới

Ví dụ:

Người dạy nói: Cháu nhặt bút lên (yêu cầu)

Trẻ : làm chính xác( hành vi)

Người dạy: vỗ tay ( kết qủa)

Người dạy:  Đưa quả bóng cho mẹ/ cô

Trẻ: ném bóng đi

Người dạy: Nói với trẻ đó là hành vi sai, và sau đó yêu cầu trẻ đưa lại quả bóng cho mẹ/cô. Tiếp tục làm như vậy cho đến khi trẻ làm đúng yêu cầu thì người dạy vỗ tay.

Phương pháp TEACCH (Treatment and Education Autistic Children Communication Handicap – Trị liệu và giáo dục trẻ tự kỷ và trẻ khuyết tật về giao tiếp)

TEACCH là một cách tiếp cận theo suốt cuộc đời nhằm giúp những người bị tự kỷ mà mục tiêu của nó là trang bị cho trẻ một cuộc sống hữu ích trong cộng đồng. Cách tiếp cận này bắt đầu cung cấp các thông tin thị giác, cấu trúc và sự dự đoán vì người ta nhận ra là kênh học tập thuận lợi nhất là thông qua thị giác.

Khi áp dụng cần chú ý những nguyên tắc:

Môi trường nên thích ứng với trẻ tự kỷ, chứ không phải trẻ tự kỷ thích ứng với môi trường

Tập trung vào cá nhân, xây dựng trên những kỹ năng và sở thích có sẵn.

Chương trình bao gồm: đánh giá, kế hoạch giáo dục cá nhân, đào tạo kỹ năng xã hội, kỹ năng nghề nghiệp, hướng dẫn phụ huynh, tư vấn nhà trường. Cách dạy bao gồm: chương trình, tổ chức phòng lớp và vật liệu, và sự hướng dẫn đơn giản, rõ rệt. Phương pháp này được thiết kế để hoàn chỉnh những kỹ năng giao tiếp, xã hội và xử lý cho trẻ rối nhiễu có những khả năng phát triển khác với chuẩn phát triển ‘bình thường” - bắt đầu ở mức độ trẻ và giúp trẻ phát triển đến mức cao nhất có thể.

Phương pháp có 9 lĩnh vực can thiệp và chia theo từng giai đoạn tuổi từ 1 đến 6

1. Bắt chước (Imitation).

2. Nhận thức (Perception).

3. Vận động thô (Gross motor).

4. Vận động tinh (Fine Motor).

5. Phối hợp mắt và tay (Eye-hand intergration).

6. Kỹ năng hiểu biết (Cognitive performance).

7. Kỹ năng ngôn ngữ (Verbal performance).

8. Kỹ năng tự lập (Self-help).

9. Kỹ năng bắt chước xã hội (Social performance).

Ưu điểm

Cả một chương trình đáp ứng ứng với các nhu cầu của trẻ

Trẻ tự kỷ hiểu các yêu cầu và cách Tập trung vào những kỹ năng của trẻ, chứ không chỉ nhìn những khuyết điểm

Khuyết điểm

Rất gò bó, tập trung vào những đồ phụ tổ chức (bảng, chương trình)

Cần nhiều nhân lực để thực hiện

Phương pháp PECS (Pictures Exchange Communication System – Hệ thống giao tiếp trao đổi hình)

PECS là một công cụ tốt giúp trẻ giao tiếp không lời. PECS cho phép trẻ lựa chọn và giao tiếp nhu cầu. khi trẻ có thể giao tiếp và thể hiện nhu cầu của chúng, thông thường các hành vi có thể giảm nhẹ và trẻ trở nên vui vẻ hơn.

PECS có thể được dùng trong nhiều cách khác nhau để giao tiếp. Điển hình PECS là các bức tranh về đồ vật (thức ăn, đồ chơi..) Khi trẻ muốn một trong những thứ đó, trẻ đưa tranh cho đối tượng giao tiếp như bố, mẹ, nhà trị liêụ, người trông nom hoặc đứa trẻ khác. Đối tượng giao tiếp sau đó sẽ đưa cho trẻ đồ chơi hoặc thức ăn để củng cố giao tiếp. Cuối cùng các bức tảnh có thể được thay thế bằng các từ và câu ngắn.

Việc sử dụng PECS là một quá trình kéo dài và phức tạp, trải qua nhiều tháng để hoàn thiện. Đối với cuộc sống hàng ngày với một đứa trẻ không có ngôn ngữ nói và cũng không sử dụng ngôn ngữ ký hiệu, PECS có thể hoàn toàn là một sự trợ giúp cho sự thiếu ‘phương tiện’ giao tiếp.

Ví dụ: Trong giờ học, khi trẻ có nhu cầu đi vệ sinh ta cầm tay trẻ chỉ vào hình có biểu tượng ‘vệ sinh’ và nói ‘vệ sinh’, rồi sau đó người dạy ( Mẹ/Giáo viên)  dẫn cháu đi vệ sinh. Nhiều lần như vậy trẻ sẽ tự chỉ vào hình khi có nhu cầu.

Phương pháp Floor Time (dựa trên sự phát triển, khác biệt cá nhân, và mối quan hệ/cùng chơi với trẻ)

Phương pháp này do hai bác sĩ tâm thần nhi, Stanley Greenspan và Serena Weider đề ra. Chương trình gồm ba yếu tố: Developmental (Dựa trên sự phát triển); Individual Differences (khác biệt cá nhân); Relationship-based (Dựa trên mối quan hệ)

Chương trình gồm 3 phần:

1. Thời gian dưới sàn (thời gian chủ yếu khi bố mẹ theo sau sự chủ động của con (bố mẹ theo sát con và để trẻ dẫn đi, để trẻ chủ động), cố gắng để xây dựng một hướng của ý muốn và dòng chảy của sự tương tác như là bố  bị theo đuổi, bị lôi cuốn và bị ve vãn bởi cảm xúc và năng lượng của mình).

2. Hiểu và can thiệp vào với những nhu cầu khác biệt về giác quan của con bạn (nắm bắt được trẻ tỏ ra khác biệt như thế nào trong cách mà chúng nói và nghe, tiếp nhận thông tin từ giác quan và cảm giác, cách mà chúng nhìn, tìm thấy và tìm kiếm, cách mà chúng dự kiến và tiếp tục hoạt động của chúng đối với người khác hay với đồ chơi).

3. Một phần kết cấu trò chơi (bố mẹ  tạo ra cơ hội để chơi và học những cảm xúc nền tảng bằng việc khai thác động cơ thúc đẩy con). Trẻ nên được thấy khả năng để được điều chỉnh và được hứa hẹn (phần thưởng) và giao tiếp mắt trước khi xây dựng những kỹ năng riêng biệt hơn.

Ưu điểm

Nhằm phát triển cảm xúc thay vì phát triển trí tuệ

Khuyến khích trẻ chủ động tương tác

Phụ huynh đóng vai trò chính trong việc trị liệu

Khuyết điểm

Không dạy cách học theo yêu cầu của người lớn

Hơi khó tương tác ban đầu với trẻ

Ví dụ: khi mẹ mang cốc nước đá vào phòng chơi, trẻ với tay một cách bất ngờ đến chiếc cốc thủy tinh (và tất nhiên đầu tiên bạn nghĩ rằng “tại sao mình không dùng một cái cốc nhựa nhỉ?”). Bà mẹ nhận ra rằng trẻ có thể là khát, hoặc bà có thể dạy trẻ về nóng và lạnh, ướt và khô. Bà mẹ có thể lấy nhiều cốc và đổ nước vào mỗi cốc với mức khác nhau để làm thành một bộ nhạc cụ, nhưng nếu bà quan sát thật kỹ, thì cái thúc đẩy trẻ lại là quả chanh nổi trên nước. Một quả chanh chua ngậm trong miệng người mẹ sẽ tạo ra khuôn mặt hài và làm trẻ cười. Chỉ cần bạn theo dõi sự phát triển nhận thức của trẻ đối với những gì chúng thích, những gì kích thích chúng hay trẻ chỉ nhìn đơn thuần, bạn sẽ có cơ sở  để tiếp tục.

Điều này, bố mẹ nên vận dụng một phần trong các hoạt động thường xuyên trong gia đình như khi cho trẻ ăn uống.

( còn tiếp)

Theo Tâm lý trẻ em của Lê Khanh

Các bài viết khác

Cách dạy trẻ Tự Kỷ phát triển ngôn ngữ (2)

Phương pháp giáo dục trẻ tự kỷ (2)

Cách dạy trẻ Tự Kỷ phát triển ngôn ngữ (1)

Huấn luyện kỹ năng giao tiếp

Phương pháp rèn kỷ luật cho trẻ theo lứa tuổi (Phần II)

Phương pháp rèn kỷ luật cho trẻ theo lứa tuổi (Phần I)

Cách dạy bé về tiền

Những cách đơn giản dạy bé về màu sắc

Dạy bé biết đánh vần tên mình

Chia sẻ:

About admin

Chào các bạn ! Cảm ơn các bạn đã đọc bài viết này, nếu bạn có ý kiến gì có thể để lại comment của mình ở phía dưới. Bạn có bài viết tâm sự, chia sẻ thông tin, bài viết hay...có thể gửi về : info@Thuviengiadinh.com YM: Thuviengiadinh_com

Gửi góp ý

Để tìm kiếm bạn nhớ đánh không dấu

Nhập email của bạn để nhận bài viết mới:

Chăm sóc bởi Google FeedBurner

Liên kết vàng
Kinh nghiệm chăm sóc gia đình

Liên hệ

Tư vấn tâm lý

Tư vấn phong thuỷ

Tư vấn bảo vệ môi trường

WordPress Login Protected by Clef