Home » Trò chơi » Trò chơi dành cho trẻ Chậm khôn (I)

CÁC BÀI TẬP KÍCH THÍCH TƯ DUY CHO TRẺ CHẬM KHÔN

 Từ 2-3 tháng cho đến giai đoạn 2-3 tuổi, trước khi ngôn ngữ xuất hiện, một trẻ bình thường đã biết vận dụng một cách tự phát 3 giác quan là  Thị giác, Thính giác và Xúc giác để khám phá môi trường chung quanh. Môi trường này bao gồm những đồ vật cụ thể trong tầm tay của trẻ, cũng như những khuôn mặt người thân trong gia đình.

Một cách đặc biệt, xuyên qua vai trò trung gian và sự gần gũi của mẹ, trẻ sẽ ngày ngày lặp đi lặp lại những kinh nghiệm giác quan như: nhìn với mắt, nghe với tai, cũng như vui đùa, tiếp cận với tay chân hay là làn da của mình. Nhờ vào đó, trẻ đã bắt đầu phát huy tư duy và khả năng hiểu biết bằng cách thu hóa và hội nhập một số tin tức – tuy còn rất hạn chế – về cuộc sống đang diễn ra ở bên cạnh.

Khoảng 2-3 tuổi, khi ngôn ngữ đã xuất hiện, trẻ đã có thêm một phương tiện hữu hiệu nữa trong khuynh hướng mở các hoạt động và những quan hệ cá nhân. Nói một cách khác, từ đây, trẻ có thể diễn tả và biểu đạt ra những nhận thức và hiểu biết nội tâm, cũng như chia sẻ, trao đổi và đồng cảm với những tâm tình và ý định của người khác. Sáu lãnh vực cảm giác, vận động, xúc động, quan hệ, tư duy và ngôn ngữ bấy giờ giao thoa chằng chịt, cũng như tác động và phát huy lẫn nhau.

Trên tinh thần và ý hướng đó, khi trẻ nào đó có dấu hiệu báo động về “nguy cơ Chậm phát triển hay Tự kỷ” Chúng ta nên tổ chức một cách đều đặn, những hoạt động có tính “Kích thích” qua các trò chơi dưới đây:

Trò chơi 1:

 Xếp hay tập hợp lại 2 đơn vị hoàn toàn giống nhau:

Đặt trước mặt trẻ 2 chiếc đĩa bằng giấy và bảo: “Con hãy xếp chúng lại với nhau”.
Nếu trẻ còn phân vân, cha mẹ làm thử một lần cho trẻ thấy. Sau đó, tách rời các đĩa ra từng chiếc một và đặt để mỗi đĩa ở một nơi, và lặp lại lời chỉ dẫn. Nếu trẻ thành công, hãy khen. Nếu trẻ chưa làm được, chúng ta cầm tay hướng dẫn. Sau đó, làm bằng điệu bộ cho đến khi trẻ làm được.

Trò chơi 2: Xếp 3 chiếc đĩa giấy lại với nhau:

Chúng ta hãy hướng dẫn và đi theo các bước như trên.

Trò chơi 3:

Thả 2 hạt cườm hoàn toàn giống nhau vào bình hay hộp nhựa trong suốt.
Yêu cầu: Cũng có thể dùng 2 khối vuông nhỏ, hay là 2 hạt đậu lớn. Chiếc bình hay hộp cần có miệng rộng.

Sau lời chỉ dẫn, chúng ta hãy làm mẫu một lần. Khi trẻ tự làm được với 2 hạt, chúng ta có thể tăng số lượng dần dần, từ 2 đến 5 hạt.

 

Trò chơi 4:

Tách rời 2 ly nhựa hay 2 đĩa giấy.

Đặt trước mặt trẻ 2 chiếc đĩa hay 2 ly nhựa chồng lên nhau và yêu cầu: “Con hãy tách 2 chiếc ly này ra”.

Hãy làm mẫu một lần. Với trẻ còn khó khăn, hãy cầm tay hướng dẫn, sau đó chỉ dùng động tác và lời nói. Khi trẻ làm được với 2 chiếc, chúng ta có thể tăng dần lên tới 5 chiếc.

Trò chơi 5:

Lựa chọn và xếp lại những vật tương tự.

Đặt trước mặt trẻ một khay nhựa chứa nhiều hạt cườm, và một khay khác có nhiều khối vuông hay là một thứ khác tương tự. Đưa cho trẻ một hạt cườm và bảo: “Con hãy nhặt những hạt cườm như thế này”. Sau đó, đưa thêm một khối vuông và bảo trẻ bỏ khối vuông vào khay có những khối vuông.

Sau khi trẻ đã hiểu cách làm, chúng ta có thể đưa cho bé:

– lần thứ nhất: 2 hạt cườm và 1 khối vuông,

– lần thứ hai: 2 hạt cườm và 2 khối vuông,

– lần thứ ba: 3 hạt cườm và 3 khối vuông trộn lẫn vào nhau,

– lần thứ tư: nhiều hạt cườm và khối vuông, với số lượng không đồng đều nhau.

Trò chơi 6:

Lựa chọn và Xếp vật dụng khác nhau

Chúng ta sử dụng 2 loại vật dụng khác nhau để sắp xếp vào trong 2 hộp hoặc 2 khay giống nhau.

Đặt để trước mặt trẻ 3 chiếc xe ô-tô nhỏ và 3 hạt cườm (hoặc viên bi), cùng với 2 khay hay là 2 hộp nhựa. Bảo trẻ xếp xe ô-tô vào một hộp, và xếp hạt cườm vào một hộp khác.
Hãy làm mẫu một lần và lặp lại lời chỉ dẫn. Sau khi trẻ làm được, hãy tăng dần độ khó:
– lần thứ nhất: đưa cho trẻ 4 ô-tô và 4 hạt cườm,

lần thứ 2: tăng dần lên tới 6 đơn vị, trong mỗi loại,

Sau cùng, dùng 3 vật dụng khác nhau, với 3 chiếc hộp hoàn toàn giống nhau.

Trò chơi 7:

 Sắp xếp bằng cách so sánh 3 hình khối với 3 hình thể khác nhau và 3 kích thước khác nhau.

 Đặt trước mặt trẻ 3 tấm bìa có vẽ sẵn 3 hình khác nhau: tròn, vuông và tam giác với 3 kích thước khác nhau.

Đưa cho trẻ 3 hình khối với 3 hình thể tròn, vuông và tam giác. Bảo trẻ xếp khối tròn lên tấm bìa có hình tròn, khối vuông trên tấm bìa có hình vuông và khối tam giác trên tấm bìa có hình tam giác.

Làm mẫu một lần với tiến trình:

– lần thứ nhất: dùng 3 hình khối có 3 màu khác nhau. Trên mỗi tấm bìa có hình vẽ được tô màu giống như hình khối.

– lần thứ 2: dùng lại 3 hình khối có 3 màu khác nhau. Trên mỗi tấm bìa, chỉ tô màu theo màu của hình khối, các đường khung của hình vẽ mà thôi.

– lần thứ ba: không tô màu các đường khung của hình vẽ trên tấm bìa, chỉ có đường khung màu đen trên cả 3 tấm giấy.

Trò chơi 8:

Phân phối đồng đều

Đưa cho trẻ 2 hạt cườm và 2 ly nhựa hoàn toàn giống nhau. Bảo trẻ bỏ vào trong mỗi ly nhựa một hạt cườm. Làm mẫu một lần cho trẻ thấy. Bảo trẻ: “Con hãy bỏ một hạt cườm vào một ly nhựa”. Nếu trẻ bỏ cả 2 hạt vào trong một ly duy nhất, chúng ta vừa đưa tay làm dấu và vừa nói “không phải”. Làm lại cho đến khi trẻ làm được.

Sau khi trẻ thành công với 2 hạt cườm và 2 ly, chúng ta có thể tăng lên 3, rồi 4, 5. Với bao nhiêu hạt đậu, chúng ta dùng bấy nhiêu ly nhựa. Nếu trẻ đã biết bên trái và bên phải, hãy bảo trẻ bắt đầu bên trái và lần lượt đi qua phải. Tuy nhiên, chúng ta không nên cố gắng với cách làm này đối với trẻ còn khó khăn.

Trò chơi 9:

Dùng các hộp đựng trứng trong siêu thị.

Để trẻ lặp lại tác động phân phối trên với các loại hộp đựng trứng trong các siêu thị:
– lần thứ nhất: dùng hộp có 6 ô và trao cho trẻ 6 hạt cườm, nói: “Hãy đặt vào trong mỗi ô 1 hạt cườm”. Ban đầu, để cho trẻ tự làm, dần thử đề nghị làm từ trái qua phải. Xong hàng trên, đi xuống hàng dưới. Tuy nhiên với trẻ chưa xác định được trái và mặt, trên và dưới, chúng ta không nên quá cố gắng.

– lần thứ 2, sau khi trẻ thành tựu công việc với hộp trứng có 6 ô, chúng ta trao cho trẻ hộp trứng có 12 ô với 12 hạt cườm. Thể thức tiến hành hoàn toàn giống như trên.

Trò chơi 10:

 Phân phối và xếp loại bằng cách so sánh và phân biệt 2 màu sắc khác nhau (xếp loại theo một tiêu chuẩn)

Yêu cầu: Trong trò này, chúng ta dùng những vật dụng hoàn toàn giống nhau về hình thức và kích thước, chỉ khác nhau về màu sắc. Ban đầu dùng 2 màu sắc khác biệt như màu đỏ và màu xanh dương.

Tiến hành: Trao cho trẻ 2 quả bóng, một đỏ và một xanh dương cùng 2 hộp màu đỏ và xanh dương. Nói: “Con hãy bỏ quả đỏ vào hộp đỏ, quả xanh vào hộp xanh”.
Sau khi trẻ làm được với 2 đơn vị, chúng ta có thể tăng dần tới 7 đơn vị với 7 màu khác nhau.
Từ lần thứ 2 hay thứ 3 trở đi, không dùng loại hộp có màu sắc thích hợp với vật dụng được phân chia, chỉ dùng một loại hộp giống nhau cho bất cứ màu nào. Vật dùng để xếp loại, theo tiêu chuẩn màu sắc có thể là những đồ chơi nhỏ như: xe ôtô, máy bay, hạt bi…

Trò chơi 11:

 Trò chơi lô-tô.

Sau khi trẻ đã có khả năng so sánh và xếp lại với nhau 2 đồ vật cụ thể hoàn toàn giống nhau, chúng ta sử dụng 2 hình ảnh hoàn toàn giống nhau để chơi trò lô-tô. Một tấm giấy cứng và lớn có nhiều hình ảnh được sắp xếp theo hàng và theo cột. Bên cạnh có những tấm hình ảnh riêng biệt. Yêu cầu trẻ chọn 1 hình ảnh rời và tìm 1 ô vuông trên khung mẫu có hình ảnh hoàn toàn giống như vậy, và đặt chúng chồng lên.

Thay vì mua sắm những trò chơi lô-tô có sẵn trong các siêu thị, cha mẹ hoặc giáo viên có thể tự làm những tấm lô-tô với các hình ảnh quen thuộc và có cỡ lớn thích hợp với trẻ. Có thể dùng:

– lô-tô về màu sắc,

– lô-tô về loài vật,

– lô-tô về các vật dụng quen thuộc,

– lô-tô về vị trí,

– lô-tô về các loại hoa.

Mỗi khung mẫu có 4 hoặc 6 ô hay là nhiều hơn, tùy vào lứa tuổi và mức độ phát triển của trẻ.
Bắt đầu từ cấp này, chỉ khi nào trẻ chơi được các trò trên, mới tiếp tục cho chơi các trò dưới, hoặc nếu phụ huynh có khả năng, có thể thêm, bớt độ khó để vừa tầm với mức phát triển của trẻ.(còn tiếp)

Cv. Tl. LÊ KHANH/Tâm lý trẻ em

Biên soạn theo tài liệu của GS NGUYỄN VĂN THÀNH

No comments yet... Be the first to leave a reply!

Kỹ năng cuộc sống