Những rối loạn về giấc ngủ đa phần là ở trong giai đoạn từ 1 -3 tuổi, do hệ thần kinh chưa phát triển đầy đủ và còn nhạy cảm với những tác động của bên ngoài.

Tình trạng mất ngủ hay khó ngủ có những ảnh hưởng nhất định lên sức khỏe và tâm tính của trẻ, các em sẽ trở nên khó chịu, mệt mỏi và căng thẳng, quậy phá vào ban ngày. Nhưng có những trường hợp dù trẻ không ngủ được nhưng vẫn khỏe mạnh! Đêm nào cũng thức giấc, gọi bố mẹ hay đòi chơi, đòi kể chuyện !!

            Những rối loạn giấc ngủ như thế này có thể xẩy ra khi bố mẹ quá cứng nhắc trong các quy định về giờ ngủ, họ buộc trẻ phải đi ngủ khi mà em chưa cảm thấy buồn ngủ, điều này đã dần dần khiến trẻ sợ hãi giấc ngủ. Ngoài ra trong các mối quan hệ, trẻ cảm nhận được sự xa cách giữa bố mẹ với nhau hay với chính em, trẻ không biết làm cách nào phản ứng lại điều đó, nên đành phải cố gắng kéo dài thời gian tỉnh thức vì chỉ khi đó mới có thể làm cho bố mẹ quan tâm đến mình. Ngoài những phản ứng về giấc ngủ, trẻ còn có những phản ứng khác như mút tay, mút chăn hay một vật gì mềm mại, trẻ có thể hát nho nhỏ, nói một mình, lắc lư thân hình …. Điều này thường là một thông điệp có ý nghĩa duy nhất: Con cần đến tình thương của bố mẹ.

Nhịp điệu sinh học của trẻ như thế nào?

            Mọi hoạt động của sinh vật là một chuỗi những thay đổi định kỳ. Tất cả những biểu hiện đó được gọi là nhịp điệu sinh học. Điều thú vị là có rất nhiều nhịp điệu sống của của sinh vật tương ứng với nhịp điệu vận động của thiên nhiên mà chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy. Chẵng hạn như nhịp thức – ngủ của con người.

            Nhịp điệu thức ngủ của con người đã được hình thành từ rất lâu do sự tác động qua lại của cơ thể và môi trường. Vì vậy, nhịp điệu sinh học vừa mang tính nội tại, như khi các phi hành gia bay vào vũ trụ, cơ thể họ vẫn duy trì nhịp điệu thức ngủ như cũ . Nhưng nó cũng chịu những tác động từ bên ngoài, như những người làm ca đêm, sau một thời gian họ có thể ngủ vào ban ngày dễ dàng, hay khi di chuyển từ nước này sang nước khác, sau một thời gian khó ngủ ban đầu, cơ thể sẽ thích ứng và người ta vẫn ngủ đúng theo thời điểm tại địa điểm mới.

            Đối với trẻ em, trong qua trình sống và phát triển, hoạt động luân phiên thức – ngủ là một nhu cầu sinh lý tự nhiên không thể thiếu. Nhịp thức ngủ được xem là “nhịp điệu chìa khóa” tác động và chi phối mọi nhịp sống khác của cơ thể.

Thời gian ngủ có liên quan đến độ tuổi không?

Thời gian ngủ tuỳ thuộc vào tuổi tác và nhu cầu của từng người. Trung bình, ở người lớn cứ một giờ hoạt động phải được bù đắp bằng ½ giờ ngủ . Còn ở trẻ em thì nhu cầu ngủ rất cao, vì chính trong giấc ngủ, những hoạt động phát triển mới diễn ra một cách tích cực. Thông thường cứ một giờ hoạt động phải được bù bằng 2 giờ ngủ, tức gấp 4 lần người lớn!

            Cùng với thời gian lớn lên, thì thời gian ngủ sẽ giảm dần, nếu ở trẻ sơ sinh cần đến 20 – 22 giờ ngủ /ngày thì trẻ 1 tuổi chỉ còn 16 tiếng, 2 tuổi : 14 tiếng, 3 tuổi:13 tiếng và đến 16 tuổi thì chỉ cần 8 tiếng giống người lớn. Dĩ nhiên là có những em sẽ ngủ nhiều hay ngủ ít hơn , điều đó không quan trọng miễn là em vẫn hoạt động học tập và vui chơi bình thường.

            Thời gian ngủ chủ yếu là vào ban đêm, nhưng giấc ngủ ban ngày đối với trẻ cũng rất quan trọng. Mỗi em lại có nhu cầu ngủ khác nhau, cha mẹ nên quan tâm và tôn trọng nhịp thức ngủ của con mình.

Thế nào là giấc ngủ nhanh và giấc ngủ chậm?

            Giấc ngủ được cấu tạo bằng nhiều chu kỳ với hai trạng thái khác nhau. Mỗi chu kỳ chia ra 5 giai đoạn. Giấc ngủ chậm chiếm khoảng 80% thời gian ngủ ở trẻ em. Biểu hiện bằng các sóng chậm trên điện não đồ gồm 4 giai đoạn với độ sâu tăng dần. Ở các giai đoạn này, các hoạt động của cơ thể như nhịp tim, nhịp thở, chuyển hoá cơ bản giảm dần đến mức thấp nhất.

            Giấc ngủ nhanh tiếp nối giấc ngủ chậm, chiếm khoảng 20% thời gian còn lại. Giai đoạn này điện não đồ được biểu hiện bằng các sóng nhanh gần giống như lúc thức. Hai loại giấc ngủ này nối tiếp nhau trong đêm tạo thành nhiều chu kỳ liên tiếp, mỗi chu kỳ của trẻ em chiếm khoảng 90 phút, trẻ sơ sinh là 50-60 phút còn người lớn là 120 phút.

            Người ta nhận thấy trong giấc ngủ chậm, tuyến yên ở não sẽ tiết ra kích thích tố tăng trưởng. Kích thích tố này đóng vai trò rất quan trọng trong việc hồi phục sức khỏe và thúc đẩy qua trình tăng trưởng của cơ thể trẻ. Khi trẻ hoạt động về thể lực nhiều như chơi đùa, tập thể dục, chơi thể thao… giấc ngủ chậm sẽ gia tăng làm trẻ dễ ngủ và ngủ sâu hơn.

            Khác với giấc ngủ chậm, giấc ngủ nhanh sẽ giúp trẻ phục hồi về những mệt mỏi tâm thần, như việc học hành, các chấn thương tâm lý, và tác động lên sự trưởng thành của hệ thần kinh. Nó có tác dụng củng cố trí nhớ, giúp trẻ nhớ lâu và nhớ kỹ hơn những thông tin ghi nhận được.

            Giấc ngủ nhanh sẽ gia tăng khi trẻ được luyện tập một môn hoạt động nghệ thuật nào đó như múa, hát…. Nếu ngăn cản hay đánh thức trẻ trong giai đoạn này, trẻ sẽ dễ quên, tinh thần căng thẳng, hay cáu gắt, khó chịu, quấy khóc, đầu óc không minh mẫn khi học tập.

Làm thế nào để giúp trẻ có giấc ngủ tốt?

            Để xây dựng cho trẻ một hoạt động ngủ, nghỉ phù hợp với nhịp sinh học và nhu cầu phát triển, cha mẹ nên lưu ý các điểm sau:

            Nên tập cho trẻ thói quen ngủ sớm và đúng vào một giờ nhất định, việc ngủ sớm ở đây là tuỳ thuộc vào nhịp sinh học của trẻ, có thể khác nhau và không giống với nhịp sinh học của cha mẹ. Điều này sẽ giúp cho trẻ hình thành một thói quen mang tính phản xạ, giúp trẻ dễ dàng đi vào giấc ngủ hơn.

            Cần giảm tối đa các kích thích ngoại cảnh cũng như nội tại lên hệ thần kinh của trẻ trong lúc ngủ. Điều quan trọng nhất là tránh tiếng ồn và ánh sáng, vì chúng làm cho giấc ngủ của trẻ không sâu và dễ thức giấc. Ngoài ra, các yếu tố khác như để trẻ đói hay quá no, cơ thể không sạch sẹ, quần áo chật, nằm sai tư thế, nơi ngủ bẩn, chật chội và không thông thoáng đều gây tác hại xấu cho giấc ngủ.

            Cần tránh các chấn thương tâm lý làm cho trẻ bị ức chế trước khi ngủ, như doạ nạt, quát mắng, kể những chuyện ma quái, kinh dị …Khi trẻ có lỡ tè dầm thì cũng nhẹ nhàng thay quần áo và vệ sinh chỗ nằm, thay vì cằn nhằn hay trừng phạt vì điều đó lại càng khiến trẻ dễ dễ …tè dầm thêm.

            Hoạt động vui chơi, giải trí ban ngày sẽ giúp cho trẻ ngủ tốt hơn. Việc ru trẻ bằng những bài vè, ca dao nhẹ nhàng và những lời ám thị: “ con mẹ ngoan lắm ,nhắm mắt lại ngủ ngoan nào …” cũng giúp cho trẻ dễ ngủ hơn.

Những bất thường ở trẻ khi ngủ:

            Những biểu hiện khác lạ trong giấtc ngủ của trẻ có thể là dấu hiệu của một số căn bệnh . Trước khi ngủ, nếu trẻ cứ quấy, khóc, gãi đầu gãi tai kèm theo có dấu hiệu nóng, sốt thì có thể là do việm ống tai ngoài, mẫn ngứa ống tai hay viêm tai giữa. Nếu trẻ tỏ ra nóng giận, khi ngủ thì hay giật mình, tỉnh giấc. Mặt đỏ lên, toàn thân khô, tim đập nhanh, thở to và gấp, đó là dấu hiệu của một cơn sốt.

            Khi ngủ, nếu trẻ vã mồ hôi ra như tắm, vật vã khó ngủ, răng mọc chậm, thóp khôngđầy theo đúng với quy trình phát triển, đó là dấu hiệu của tình trạng còi xương.

            Trẻ khi ngủ mà tay chân giật giật, trăn trở, kêu ú ớ … chứng tỏ vào ban ngày trẻ đã gặp phải những kích thích quá mạnh cho hệ thần kinh còn non yếu. Hoặc có khi ngủ mà trẻ giật mình khóc thét lên, cũng là một dấu hiệu cho thấy trẻ đang nhớ lại những chuyện ám ảnh mình.

            Hai hàm răng trẻ nghiến kèn kẹt trong khi ngủ, có thể là biểu hiện cho bệnh ký sinh trùng đường ruột, hay dị hình hàm răng, hàm trên và dưới không đều nhau. Tình trạng này có thể chấm dứt khi trẻ đến tuổi thay răng sữa.

            Khi ngủ trẻ hay gãi vào vùng mông, hậu môn : Có thể trẻ có giun kim.

            Trẻ nằm ngửa, ngủ say, tiếng ngáy to không ngớt, thở há miệng: Có thể trẻ có dấu hiệm viêm amidan, V A.

            Nếu trẻ khóc ê a, hai mắt lim dim, khóc có vẻ mỏi mệt là do trẻ đói hay khát nên khó ngủ, một bình sữa là có thể giải quyết vấn đề!

Thế nào là chứng mộng du :

            Mộng du hay miên hành, tự nó đã nói lên ý nghĩa, đó là một đứa trẻ, đôi khi cả người lớn lại tự đứng lên, đi lại, làm một điều gì đó sau khi đã ngủ được từ 1 – 3 giờ ! Điều này có thể kéo dài vài phút, đôi khi nửa giờ và khi tỉnh lại trẻ không nhớ gì cả về những hành động đã làm.

            Mộng du là một rối loạn của giấc ngủ thường được thêu dệt về những hành vi vô ý thức mang tính kỳ dị, thần bí vì nó xẩy ra vào ban đêm, mặc dù thực chất không có gì nghiêm trọng lắm, và có thể giải quyết bằng một số liệu pháp tâm lý hoặc thuốc an thần.

Mộng du thường xẩy ra cho trẻ trong độ tuổi từ 6 – 16, và giao động với tần suất từ 3 – 12 lần cho một năm. Thường thì nó sẽ tự hết khi trẻ bước vào tuổi dậy thì, tuy nhiên nếu thường xuyên xẩy ra thì việc trị liệu là điều cần thiết.

Hoảng sợ khi ngủ:

            Còn gọi là hoảng sợ ban đêm, khi đứa trẻ đang ngủ bỗng dưng vùng dậy kêu khóc, mồ hôi toát đầm đìa, tim đập thình thịch …

Điều này thường xẩy ra trong giai đoạn đầu của giấc ngủ, cơn hoảng sợ ban đêm và chứng mộng du có chung tính chất sinh lý bệnh và lâm sàng, thường bị ở lứa tuổi từ 4 – 12. Thông thường, tình trạng này hay xẩy ra khi trẻ đi du lịch dài ngày, nghỉ hè hay đến một chỗ xa lạ… và kết hợp với việc ít ngủ vào ban ngày. Vì thế chỉ cần ngủ đầy đủ, đúng giờ và chỗ ngủ ổn định là có thể giảm thiểu tình trạng này.

Các cơn ác mộng :

            Thường xẩy ra sau một câu chuyện “rùng rợn, ma quái..” mà trẻ nghe trước khi ngủ, cũng có thể do một sự kiện “đáng sợ” vào ban ngày mà trẻ chứng kiến, hay do một bộ phim trên TV đưa đến. Đây không phải là một vấn đề nghiêm trọng, vì sau khi la khóc, cựa quậy trẻ sẽ ngủ lại. Nhưng nếu thường xuyên xẩy ra thì phải chăng đây là một trẻ quá nhạy cảm hay đã có một rắc rối nào trong mối quan hệ chăng ?

            Các cơn ác mộng thường xảy ra vào giai đoạn cuối của giấc ngủ, trẻ có thể vẫn ngủ nhưng kêu ú ớ, giẫy dụa và khi tỉnh thức thì có thể nhớ một số chi tiết trong giấc mơ “kinh khủng” mà mình đã trải qua như bị bóp cổ, bị dìm xuống nước, bị chôn sống…

Điều này có thể xẩy ra với cả người lớn, mà ta thường gọi là “ bóng đè” khi đó ta có cảm giác hầu như không thể cựa quậy được, nhung chỉ cần có người lay nhẹ, hay chính bản thân cố gắng nhúc nhích một chút là có thể hết. Thông thường là do cơ thể mệt mỏi, hay có những buồn bực, căng thẳng ban ngày, hoặc có khi là do tư thế nằm không thích hợp… vì vậy, với trẻ em chỉ cần sự vỗ về, âu yếm là có thể ổn định trở lại.

Trong trường hợp tái đi tái lại, mặc dù không có vần đề gì vào ban ngày, đó là một cơn kinh hãi ban đêm cần được quan tâm qua một cuộc thăm khám tâm lý.

Cơn động kinh ban đêm :

Thường xảy ra vào cuối giấc ngủ, trẻ sẽ kêu la với những cử chỉ hỗn loạn, trẻ có thể tiểu ra giường mặc dù bình thường không có tình trạng này. Việc đưa đến một bác sĩ tâm thần nhi là điều cần thiết để có thể được hướng dẫn dùng các loại thuốc chống động kinh .

            Có đến ¼ trẻ dưới 5 tuổi mắc chứng khó ngủ. Đối với trẻ sơ sinh thì tỷ lệ này còn cao hơn nữa, có đến 50% trẻ 6 tháng tuổi hay bị thức giấc nửa đêm. Triệu chứng này ở trẻ 9 tháng tuổi là 22%, 1 – 2 tuổi là 15 -20% và 3 tuổi trở lên là 16%. Còn tình trạng thức giấc nửa đêm ở trẻ 9 tháng tuổi là 42%, 1-2 tuổi là 20-26% và trên 3 tuổi là 14%.

Tại sao lại gọi là khóc dạ đề ?

            Có nhiều trẻ sau vài tuần tuổi, cứ vào chập tối hay khi lên giường ngủ là bắt đầu khóc thấy thương ! Cha mẹ không sao dỗ cho nín được, nhưng sau khoảng 1 -2 giờ thì trẻ sẽ ngủ thiếp đi’ Ta gọi đó là khóc Dạ đề (khóc về đêm !) và thường sau 3 tháng 10 ngày sẽ tự khỏi !

            Khóc dạ đề có thể gọi là khóc để xả hơi sau một ngày căng thẳng. Thường bắt đầu vào khỏang 3 tuần tuổi và kéo dài đến 12 tuần sau khi sinh và cơn khóc kéo dài độ vài giờ.

Trước kia người ta cho rằng trẻ khóc dạ đề vì đau và đã tìm mọi cách ngăn chặn bằng các lọai thuốc giảm đau, chống co thắt, song hầu như không có hiệu quả lắm. Bản thân các bà mẹ cũng thử áp dụng nhiều cách như : Bế con đi rong, cho bú, cho uống nước, xoa bóp , cho ngậm vú … nhưng hầu như cũng không có tác dụng gì.

Nhà tâm lý T.B Brazelton đã nghiên cứu phỏng vấn 80 bà mẹ về tình trạng trên thì thấy rằng, đó là một kiểu khóc có chu kỳ, không giống như khóc vì đói hay vì đau. Việc trẻ khóc có những dấu hiệu báo trước và sau khi khóc thì trẻ lại ngủ tốt hơn, lâu hơn !

Nhưng tại sao trẻ lại khóc trong độ tuổi này ? Đó là do vào thời điểm 3 tuần tuổi trở đi, các giác quan của trẻ đi vào họat động khá tích cực. Nhịp tim đáp ứng tốt hơn với các kích thích từ bên ngoài. Điện não đồ cũng cho thấy có một bước tiến triển, nhưng hệ thần kinh vẫn còn non nớt, chưa chế ngự được các kích thích quá tải, làm cho khoảng cách giữa thức và ngủ trong chu kỳ 6 trạng thái (ngủ sâu, ngủ nông, ngủ lơ mơ, tỉnh thức, tỉnh thức chú ý, tỉnh thức kích thích và kêu khóc) mỗi lúc một rút ngắn lại, khiến vào lúc chập tối trẻ phải xả hơi bằng sự kêu khóc! Sau đó trẻ sẽ ổn định nhưng hôm sau nếu tiếp tục bị ngoại cảnh tác động thì lại tiếp tục “khóc dạ đề“ nữa!

Hoạt động này giúp cho hệ thần kinh của trẻ trưởng thành dần và bố mẹ cũng học tập được cách ứng xử thích hợp, và thường thì sẽ kết thúc sau 12 tuần .

Bố mẹ cần làm gì ?Trước hết, hãy loại trừ các nguyên nhân như trẻ bị đau, đói khát, do ướt hay do khó chịu. Sau đó có thể làm dịu bớt bằng việc giảm những kích thích từ bên ngoài (giảm cường độ âm thanh, ánh sáng) bớt tập trung số người quanh trẻ, tìm cho trẻ một chỗ bám víu, một điểm tựa an toàn như trong lòng mẹ chẳng hạn, trẻ có thể mút tay, ngậm vú giả mặc dù có bố mẹ lại cho đó là mất vệ sinh!

Bố mẹ đừng quá lo lắng hay hốt hoảng, bế trẻ lên, đặt xuống liên hồi, ôm trẻ quá chặt, bế trẻ đi đi lại lại … chỉ làm cho trẻ bị kích thích thêm và càng khóc to thêm ….

Như vậy khi trẻ con khóc dạ đề là một dấu hiệu cho thấy bé đã bị những tác động nhiều hơn khả năng tiếp thu vào ban ngày, vì vậy bố mẹ nên xem lại các hoạt động chăm sóc trẻ để có thể giảm bớt những tác nhân (ánh sáng, tiếng ồn, nhiều người tiếp xúc với trẻ).

Những nguyên nhân:

            Ngoài những tác động về bệnh lý kể trên, tình trạng khó ngủ hay mất ngủ của trẻ thường do các nguyên nhân sau :

-          Lịch ngủ không ổn định : Bữa thì bắt trẻ ngủ sớm, bữa thì lại cho ngủ trễ. Có khi đánh thức trẻ sớm, có lúc lại cho trẻ ngủ nướng “ khét lẹt” vào ngày Chủ nhật!

-          Thời lượng ngủ quá ít : So với độ tuổi. Ơ trẻ sơ sinh phải được ngủ từ 16 – 20 giờ/ ngày. Trẻ từ 3 tuổi: 10 – 12g/ngày.

-          Giấc ngủ bị gián đoạn : Do nhiều nguyên nhân như ánh sáng, tiếng ồn hay bố mẹ đi làm về khuya, buổi tối ăn quá no làm nặng bụng …

-          Thiếu giấc ngủ ban ngày hay ngủ quá nhiều trên 2 giờ.

-          Thời gian chuẩn bị ngủ kéo dài .

Thế nào là giấc ngủ ngon :

            Để có được một giấc ngủ ngon cần có các yếu tố sau:

-          Thời lượng : Phải đầy đủ, điều này lệ thuộc vào thể trạng của đứa trẻ. Nhìn chung thì thời lượng này giảm dần theo độ tuổi và bao gồm cả giấc ngủ ban ngày và ban đêm.

-          Có khả năng ngủ sâu: Giấc ngủ sâu là một giấc ngủ không bị gián đoạn, việc giấc ngủ bị gián đoạn nơi trẻ nhỏ là một điều tai hại và là một nguyên nhân chính dẫn đến những rối loạn về giấc ngủ.

-          Có các giấc ngủ ngắn : Giấc ngủ ngắn là giấc ngủ ban ngày, hỗ trợ cho việc học hành, tập luyện và phát triển nhận thức . Nếu thiếu hụt trẻ có thể trở nên kém chú ý, hiếu động, hay quấy khóc.

-          Thời gian ngủ ổn định : Đây là điều quan trọng để giúp trẻ nhỏ hình thành và điểu chỉnh nhịp sinh học của cơ thể .

Những ảnh hưởng của việc mất ngủ :

            Khi thiếu ngủ hay mất ngủ trẻ trở nên chậm chạp, mệt mỏi gia tăng lượng corticol, adrenalin điều này sẽ dẫn đến những cáu gắt, dễ nổi nóng, gia tăng các hoạt động một cách không bình thường. Các em sẽ trở nên lo âu, trầm cảm hay giảm mối quan hệ với những người xung quanh.

Cha mẹ sẽ làm gì để giúp trẻ ?

Nếu trẻ khó ngủ :

-          Hãy tạo thói quen đi ngủ cho trẻ một cách tự nhiên, nhẹ nhàng, đừng tỏ ra quan trọng, lo lắng hay sốt ruột.

-          Hãy để cho trẻ có thời gian chuẩn bị trước khi ngủ, nếu trẻ lo lắng hay khóc lóc, đừng tỏ ra quan tâm ngay lập tức, mà phải để một lúc cho trẻ hiểu rằng không có gì nghiêm trọng cả, nhưng cũng đừng bỏ rơi trẻ luôn đấy.

-          Tạo bầu khí yên lặng, để trẻ hiểu rằng ban đêm thì khác ban ngày.

-          Tuy nhiên vẫn nên để trẻ nghe được những âm thanh bình thường trong nhà, tạo bầu khí thân thuộc.

-          Để trẻ nằm ở nơi kín gió.

-          Nếu trẻ sợ bóng tối, nên có một ngọn đèn ngủ nhỏ.

-          Tắm nước nóng trước khi lên gường hay xoa bóp, gãi lưng nhẹ nhàng cho trẻ cũng là những biện pháp tốt.

Nếu trẻ hay dậy sớm :

-          Đừng để ánh sáng lọt vào phòng ngủ của trẻ nhiều quá.

-          Nên có một món đồ chơi, một vật quen thuộc như tấm mền, chiếc khăn bông trong tầm tay của trẻ, em sẽ tự chơi và chờ đợi mọi người cùng dậy.

-          Nhu cầu giấc ngủ trẻ rất khác nhau, vì thế nếu trẻ ít ngủ nhưng vẫn khỏe mạnh thì cũng không nên lo lắng quá.

-          Hãy để ý xem trẻ có ngủ nhiều vào ban ngày, hay giấc ngủ trưa có kéo dài không, nế thấy cần thiết thì có thể điều chỉnh lại.

-          Nếu cha mẹ cùng ngủ với trẻ, khi dậy sớm trước trẻ, đừng gây tiếng động hay “lôi kéo” trẻ dậy cùng với mình.

Những vấn đề tâm lý liên quan đến giấc ngủ:

Tình trạng rối loạn giấc ngủ xảy ra cho trẻ em có những nguyên nhân và biểu hiện khác nhau tuỳ theo lứa tuổi của trẻ, với những trẻ sơ sinh từ tháng đầu cho đến tháng thứ ba thì việc mất ngủ chủ yếu là do hệ thần kinh còn non nớt, và có thể do những khó chịu về cảm giác như nóng, lạnh hay ẩm ướt. Việc vuốt ve, bồng ẵm, đung đưa với những lời hát ru nhẹ nhàng là những điều tốt nhất để đưa trẻ vào giấc ngủ.

Với những trẻ từ 3 – 6 tháng thì những tác động từ môi trường bên ngoài (tiếng ồn, ánh sáng) sẽ có những ảnh hưởng nhất định, ngoài ra việc quan tâm của bố mẹ, sự bồng ẵm nhiệt tình hay lơ là, việc cho trẻ ngủ riêng … cũng là những yếu tố tâm lý khiến cho trẻ có thể rơi vào tình trạng mất ngủ.

Trong giai đoạn này, trẻ rất thích được chơi với bố me, nên có khi quên ngủ để được chơi, và với những món đồ chơi hấp dẫn cũng khiến cho trẻ bị kích thích.

Giai giai đoạn từ 6 – 12 tháng là một gia đoạn có nhiều biến chuyển lớn đối với trẻ, trẻ đã tập nói, tập đi và như vậy, trẻ mở rộng mối” quan hệ giao tiếp” của mình, vì thế trẻ sẽ tiếp nhận một khối lượng thông tin lớn, những thông tin này một mặt giúp trẻ tăng thêm sự nhận thức, nhưng cũng làm gia tăng tính “ chống đối” ở nơi trẻ. Trẻ cũng bắt đầu biết lo sợ về những điều sẽ xẩy ra cho mình, mẹ đi làm vắng nhà, phải ngủ riêng, gặp nhiều người lạ… những lo âu này có thể làm cho trẻ khó ngủ.

Có nhiều người đã bắt đầu một “ kế hoạch rèn luyện” cho trẻ khi các em bắt đầu vượt qua cái mốc một tuổi. Trước đây, các em hầu như thích ngủ là ngủ, thích ăn là ăn, bố mẹ mặc dù bận rộn hay không muốn nhưng vẫn phải chấp nhận.

Còn bây giờ thì mọi thứ bắt đầu đổi khác, trẻ phải tuân thủ một số yêu cầu của người lớn, có những yêu cầu phù hợp nhưng cũng có những yêu cầu không phù hợp. Vì thế để tránh cho bé những khó khăn về giấc ngủ, cha mẹ cần có những kiến thức và kỹ năng để áp dụng các biện pháp phù hợp.

Cv.Tl Lê Khanh

Theo Tamlytreem

Có một số điều phụ huynh nên lưu ý để giúp đỡ đứa trẻ tự kỷ.

Về môi trường sinh hoạt

Tránh những nơi có nhiệt độ cao (nóng), đông người (ngột ngạt, ồn ào). Ưu tiên những nơi lạnh. Bản thân bé cũng rất thích tìm đến những nơi có nhiệt độ thấp như phòng lạnh, xe hơi máy lạnh, hay tự mở tủ lạnh… vì đó là nhiệt độ bé cần. Nhiệt độ lý tưởng cho bệnh nhân tự kỷ là 21oC – 23oC (có thể mặc thêm áo khoác). Trong điều kiện khí hậu nước ta, hằng ngày vẫn phải cho cho bé ra đường đi bộ, nhưng nên giới hạn thời lượng vừa đủ. Nếu là bé lớn, hãy tập cho bé đi bộ trên máy đi bộ trong phòng máy lạnh.

Tránh những nơi có độ ẩm cao: nguyên nhân khiến cho bệnh tình của bé nặng thêm.

Tránh những nơi áp suất không khí thấp: không nên đưa bé tới những vùng núi cao dù những nơi đó nhiệt độ lạnh, vì áp suất không khí thấp sẽ khiến tình trạng thiếu oxy não của bé trở nên trầm trọng hơn, bệnh sẽ tăng lên.

Về các hoạt động của bé

Không được để cho bé rảnh rỗi: luôn hướng dẫn và “cầm tay chỉ việc” cho bé tất cả những gì bé có thể làm, thậm chí chưa thể tự làm một mình. Hãy hướng dẫn bé những điều cơ bản để tự phục vụ bản thân: tự lấy quần áo, khăn, khi đi tắm tự xối nước, tự ăn, uống, tự mang giày, mặc áo quần, lau mặt lau miệng khi ăn… Và phục vụ những người thân trong nhà: lấy đồ đạc giúp cha mẹ ông bà, mở cửa đóng cửa khi có người ra vào, bật tắt các thiết bị trước và sau khi sử dụng. Dù bé có làm được hay không thì não bé vẫn phải vận động, điều này sẽ khiến bé tự phục hồi nhanh hơn. Khi dạy bé làm việc, hãy thật kiên nhẫn, nhẹ nhàng, chỉ dẫn cho đến khi nào bé có thể tự làm thì chuyển sang hướng dẫn việc khác.

Cho bé đi bộ: đi bao nhiêu là tốt? Sẽ tùy vào số tuổi của bé: 2 tuổi = ít nhất 2km/ngày, 3 tuổi = ít nhất 3km/ ngày… tối đa sẽ là 10 tuổi = ít nhất 10km/ngày. Nên chia ra nhiều lần trong ngày. Bé 2 tuổi nên đi 3 lần/ ngày, mỗi lần 700m – 800m. Không nên đi một lần quá nhiều, quá sức bé. Khi đi bộ nhiều, chứng táo bón thường thấy ở trẻ tự kỷ cũng sẽ tự thuyên giảm đôi chút, đồng thời xương bé cũng sẽ cứng cáp hơn.

Khuyến khích bé thực hiện những dạng vận động có lợi cho phát triển thần kinh như: leo trèo cầu thang, đu xà trẻ em, giúp bé chơi những trò chơi dốc đầu xuống thấp như lộn tùng phèo, trồng chuối, chổng mông, nằm trên giường thò đầu xuống đất. Đây là những trò chơi vận động giúp tăng oxy não, khiến bé dễ chịu, nên bản thân bé rất thích. Chỉ khuyến khích đi, hạn chế hành vi chạy. Nếu bé chạy, hãy níu bé lại bắt buộc phải bước đi.

Tập cho bé biết bơi càng sớm càng tốt và bơi ở hồ người lớn (theo phương pháp dạy bơi lội cho trẻ tự bế và chậm phát triển tâm thần). Bơi lội là một liệu pháp phụ trợ giúp phục hồi cho trẻ chậm phát triển khá hiệu quả, hiện được áp dụng khá rộng rãi trên toàn thế giới, và tất nhiên môn thể thao này rất tốt với tất cả mọi người.

Về cách đối xử với bé

Nói chuyện với bé: to, nhanh, rõ. Không được nói chậm. Luôn nói với bé bằng giọng ôn hòa trong bất kỳ tình huống nào. Tuyệt đối tránh la mắng, nói năng trịch thượng, kẻ cả theo kiểu “đi ra đằng kia chơi”, “có ăn uống cho tử tế không thì bảo”, “con ơi là con, sao tôi khổ thế này”, “sao lúc nào cũng lơ nga lơ ngơ thế này không biết”…

Không được bắt bé lặp lại điều bé vừa nói (ở những bé nói được). Không được bắt bé nói lại điều cha/mẹ vừa nói. Nếu muốn bé nhớ những lời bạn dặn dò thì cứ vài phút bạn có thể nhắc bé một lần, nhưng không được nhắc đi nhắc lại liên tục!

Khi sinh hoạt chung gia đình, đừng nói với nhau mà không nói với bé khi bé có mặt (ví dụ: bé ngồi chơi chung với cha mẹ, nhưng chẳng ai thèm đếm xỉa tới bé mà chỉ nói những chuyện riêng của cha mẹ).

Đừng nói với nhau về bé mà không nói với bé khi bé có mặt (ví dụ: ba đi làm về, mẹ “méc”: “Anh ơi, hôm nay nó làm bể cái hộp thuốc của anh rồi”). Nói trước với bé tất cả những gì cha mẹ và bé sẽ làm, kể cả những điều kinh khủng nhất, ví dụ như “đi bác sĩ khám bệnh” chẳng hạn. Khi nói, phải nhắc nhiều lần vì bé không thể ghi chép.

Đừng bao giờ nói dối hay tìm cách lừa gạt bé (ví dụ: mẹ hay lừa con để cho uống thuốc dễ dàng hơn). Điều này sẽ khiến bé mất lòng tin ở phụ huynh, khiến việc huấn luyện bé trở nên khó khăn hơn nhiều.

Về chế độ dinh dưỡng cho bé

Không sử dụng bất kỳ loại sữa động vật nào (sữa bò, sữa dê, sữa ngựa…) và không sử dụng các sản phẩm từ sữa động vật (sữa chua, phô mai, bánh có nhân sữa….). Nên sử dụng nguồn đạm thực vật cho bé có trong các loại đậu, nhiều nhất là đậu nành.

Hạn chế tối đa các món ăn bằng bột mì.

Không nên cho bé sử dụng thực phẩm đóng gói đóng hộp vì chất bảo quản trong đồ hộp rất hại cho bé.

Cảnh giác cao với các loại đồ biển có vỏ cứng như nghêu, sò, ốc, hến biển, cá thu, cá ngừ, vì thịt của những loại hải sản này bị nhiễm thủy ngân ở nồng độ cao. Nếu cần bổ sung DHA và Omega, ta chỉ nên cho bé sử dụng viên dầu cá.

Không cho bé ăn chuối già (ở miền Bắc gọi là chuối tiêu). Hãy tập cho bé ăn chuối sứ (ở miền Bắc gọi là chuối tây, loại chuối dùng làm món chè chuối chưng). Loại chuối này là một vị thuốc trợ gan và trợ tiêu hóa rất tốt, ai cũng nên ăn, nhất là những người đã từng mắc chứng viêm gan siêu vi B.

Lượng nước uống hợp lý cho bé tới 8 tuổi: 800 – 1.200ml/ngày, tùy theo thời tiết. Lượng nước bé uống là yếu tố trực tiếp liên quan đến oxy não: uống quá nhiều nước sẽ gây thiếu oxy não cục bộ. Với tất cả mọi người, đặc biệt là với bé, khi uống nước, nên uống rải ra làm nhiều lần, không nên uống một lần quá nhiều nước. Nếu bé bị sốt, tiêu chảy, đang uống tân dược… thì phải cho uống nhiều hơn chút nữa để bù nước và thải độc.

Lưu ý: khi huấn luyện bé, tuyệt đối tránh những quy trình sinh hoạt không thay đổi. Hãy chịu khó thay đổi những thói quen sinh hoạt quen thuộc của bé để não bé vận động nhiều hơn, bé thích nghi với đời sống tốt hơn. Đây là một cách “trị liệu” thật giản đơn nhưng lại khá hiệu quả của tất cả các gia đình. đóng

LÊ THỊ PHƯƠNG NGA

(Chuyên gia nghiên cứu trẻ em và trẻ chậm phát triển)

SK & ĐS

Trở nên tự lập (18 đến 36 tháng)

Trẻ sơ sinh thường không cho rằng mình có thể tách rời khỏi bố mẹ, mà đặc biệt là với mẹ. Nhưng suy nghĩ này sẽ nhanh chóng thay đổi kể từ năm thứ hai trong đời, khi con bắt đầu nhận thức được mình là một cá thể độc lập, bé sẽ cố tự làm mọi thứ. Dưới đây là một số điểm bạn cần lưu ý để giúp con phát triển đúng hướng:

- Chấp nhận mất thời gian để con tự thân vận động, dù việc con tự mặc áo khoác, mang giày mỗi khi chuẩn bị ra khỏi nhà sẽ làm bạn mất nhiều thời gian hơn nhiều.

- Để con giúp làm việc nhà. Bạn có thể nhờ con mang giúp mình cái hốt rác, hay cầm giẻ  “lau” bụi chân bàn, chân ghế trong nhà.

- Phải kiên nhẫn. Buổi đầu khi cho con tự cầm muỗng đũa hay tự mặc quần áo có thể khiến bạn bực mình, nhưng hãy cố gắng đừng can thiệp và để con tự xoay sở.

Trong giai đoạn này đôi khi tính tự lập của con sẽ gây ra những tình huống rất dễ làm ta phát cáu, chẳng hạn như lúc con thể hiện sự độc lập bằng cách luôn nói “không!” hoặc làm ngược lại những gì bạn muốn. Những lúc như vậy bạn thường có khuynh hướng chứng tỏ cho con thấy ai mới là người quyết định. Nhưng tình hình sẽ tốt hơn nếu bạn:

- Đồng ý với con bất cứ khi nào có thể, miễn là việc đó không gây nguy hiểm, bất tiện, hay vô lý.

- Cứng rắn khi cần thiết. Nếu phải làm việc gì đó theo ý của bạn hoặc phải làm vì sự an toàn của con, hãy thực hiện một cách cương quyết, nhanh chóng nhưng thận trọng và nhẹ nhàng.

Và tự nhiên… “trở chứng”

Sao tự nhiên con lại trở chứng thế này (Ảnh: Inmagine)

Bạn có thể lúng túng khi tự dưng con trở nên “tiến bộ ngược”. Ví dụ, con vốn nói như cái máy giờ lại toàn chỉ trỏ và khóc, hoặc vốn đi nhoay nhoáy nay lại cứ đòi được bế bồng. Tất cả những điều ấy cũng… bình thường, con đang phát triển quá nhiều kỹ năng nên đôi khi bị quá tải đấy mà. Những điều bạn cần làm là:

- Tìm hiểu cảm xúc của con. Nếu con không thể nói cho bạn biết điều gì làm bé khó chịu, hãy dựa vào những biểu hiện để phán đoán.

- Thay vì đánh giá hành động của con là ngoan hay hư, hãy xem nó như một tín hiệu giúp bạn giải quyết vấn đề. Khi con tự nhiên “trở chứng”, đó là dấu hiệu cho thấy bé cần được vỗ về, khi đó hãy cho con rúc vào lòng, hoặc đọc sách cho bé nghe. Bé sẽ sớm bình thường trở lại.

Lời kết

Trẻ giai đoạn này không ngừng tìm hiểu những điều mới lạ, vậy nên hãy ân cần hỗ trợ và tạo điều kiện cho con được tự do khám phá càng nhiều càng tốt để tập tính tự lập. Đừng quá lo lắng nếu thỉnh thoảng con quên một kỹ năng nào đó – “đi thụt lùi” cũng là một phần trong quá trình phát triển của trẻ ở giai đoạn này.

Bạn có thể lo lắng khi con chưa đạt tới chuẩn phát triển nào đó nhưng hãy nhớ rằng mỗi đứa trẻ là một cá thể độc lập, không giống nhau, một số trẻ phát triển chậm trong khi một số trẻ khác lại phát triển nhanh hơn bạn bè trang lứa. Tuy vậy, nếu bạn vẫn thấy băn khoăn, hãy trao đổi với bác sĩ.

Nguồn: Webtretho (lược dịch) / Theo Parenting

Tập đọc sách (12-36 tháng)

- Hiểu được sách là gì – trong sách sẽ có những câu chuyện;

- Những câu chuyện có bắt đầu và kết thúc;

- Đọc sách từ trái sang phải.

Và để khơi dậy lòng ham thích đọc sách của con, bố mẹ có thể dùng những chiêu như:

- Cho con chơi với sách cho quen.

- Đọc to.

- Đọc từng đoạn ngắn. Trẻ nhỏ trong giai đoạn này chỉ có thể tập trung chú ý trong một khoảng thời gian ngắn, mười phút – thậm chí chỉ năm phút thôi – cũng là quá lâu với bé.

- Đặt câu hỏi. Câu hỏi ở đây có khi chỉ là yêu cầu con tìm những chi tiết đơn giản như đôi mắt của em bé hoặc một bông hoa đẹp, mục đích là đem nội dung trong sách làm đề tài nói chuyện giữa bạn và con.

- Theo sự hướng dẫn của con. Nếu con muốn lấy sách và tự lật, hãy để bé làm điều đó, còn bạn chỉ cần ôm con trong lòng và âu yếm nựng nịu trong khi con xem sách.

Nói những câu đơn giản (18 đến 24 tháng)

Kể từ lúc biết bập bẹ những từ đầu tiên đến nay, con vẫn tiếp tục luyện tập bằng cách kết hợp điệu bộ, những âm tiết riêng lẻ và từ. Giờ đây bé đã có thể nói được những câu đơn giản gồm hai từ. Bạn và con đều vui mừng vì đã có thể trò chuyện với nhau (dù chưa đàng hoàng lắm nhưng cũng đã theo một cách gần với trò chuyện hơn)! Tuy vậy bạn cần kiên nhẫn, vì dù con biết nói một số từ, nhưng bé có thể không hoàn toàn hiểu được ý nghĩa của chúng. Những việc bạn cần làm để khuyến khích con:

- Không kết thúc câu hộ con, việc đó sẽ chẳng giúp được gì mà còn làm bé thêm bực mình.

- Hãy nhớ rằng con vẫn sẽ phản ứng bằng cách khóc khi quá mệt, đói, cáu kỉnh, hoặc bị quá tải với việc sử dụng từ ngữ.

- Hãy tạo điều kiện cho con nói chuyện, đặc biệt là nếu con có anh/ chị lớn.

- Khi con đã biết diễn đạt tốt hơn, hãy giúp bé nói trôi chảy hơn là cứ mải chỉnh sửa cách phát âm hoặc ngữ pháp, vì khi bị ngắt lời và nhắc nhở, bé có thể cảm thấy chán nản và muốn bỏ cuộc.

Học cách chia sẻ, cảm thông (24 tháng)

Giúp con hiểu về cảm xúc (Ảnh: Inmagine)

Ở tuổi này, trẻ bắt đầu biết liên kết cảm xúc và hành vi của mình với cảm xúc và hành vi của người khác – đây là nền tảng cho sự giao tiếp với người khác và xây dựng các mối quan hệ. Hãy giúp con phát triển sự chia sẻ, đồng cảm bằng cách:

- Đừng cố “chấn chỉnh” khi con cảm thấy không vui, mà thay vào đó, hãy giúp bé đối mặt với nỗi buồn bằng cách nhận diện cảm xúc – dù con buồn vì món đồ chơi yêu thích bị hỏng hay vì thấy ai đó đang khóc – và trấn an con rằng cảm xúc như vậy là bình thường.

- Dạy con bằng cảm xúc của chính bạn. Đừng ngại nói với con rằng bạn đang giận, buồn, hay thất vọng – nhưng nhớ đừng phản ứng thái quá, bởi vì điều đó có thể làm cho con cảm thấy lo lắng, sợ hãi.

Nguồn: Webtretho (lược dịch) / Theo Parenting

Hiện nay, việc chẩn đoán và can thiệp tình trạng chậm phát triển trí tuệ (trẻ chậm khôn) và các dạng rối nhiễu tâm lý khác của trẻ như hiếu động kém chú ý ( ADHD) tự kỷ (ASD) gọi chung là trẻ đặc biệt, đã và đang là một vấn đề nan giải cho nhiều gia đình.

Đây là những rối loạn đa dạng, phức tạp, khó xác định nguyên nhân, mức độ  và cũng rất khó để có được những biện pháp trị liệu hiệu quả, vì thế khi trẻ rơi vào một trong những tình trạng trên thì hầu hết các bậc cha mẹ đều hoang mang, lo âu và không xác định được đâu là những gì cần làm và đâu là những điều không nên làm cho con mình.

Ảnh minh họa

Chúng ta nghĩ gì ?

Cho đến nay, mặc dù đã có rất nhiều thông tin, kiến thức, kinh nghiệm và hiểu biết về trẻ đặc biệt phổ biến trên các phương tiện truyền thông như báo chí, sách vở, tài liệu và đặc biệt là trên mạng internet thì tại Việt Nam vẫn chưa có được một hệ thống hay một mạng lưới hiệu quả để hỗ trợ lẫn nhau trong lĩnh vực gian nan và đầy thách thức này. Không chỉ tại các vùng nông thôn, tỉnh lỵ xa xôi, mà ngay tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng … thì một hệ thống nối kết và phối hợp giữa các nhà chuyên môn, các tổ chức chính quyền, đoàn thể và các gia đình có trẻ đặc biệt vẫn chưa được vận hành một cách thống nhất mà vẫn chỉ là những hoạt động manh mún, mạnh ai nấy làm tuỳ thuộc vào năng lực và quan điểm của mỗi người, mổi đơn vị. Ngoài ra, cũng không thiếu những thông tin sơ lược thiếu chính xác, thiếu khoa học ..được  cóp nhặt từ nhiều nguồn khác nhau và phổ biến trên báo chí hay trên internet, mà hầu hết đều đưa ra những suy nghĩ và nhận thức chung chung, mơ hồ như làm sao để trẻ trở lại cuộc sống bình thường, hoà nhập với xã hội .v..v như cụ thể là làm gì và như thế nào thì ..có trời biết !

Ngay đến việc hình thành và tổ chức các hệ thống chẩn đoán và can thiệp  cũng đã có nhiều điểm dị biệt, nếu không nói là đối kháng nhau. Đầu tiên là việc chẩn đoán – Đâu sẽ là nơi phát hiện – chẩn đoán và đánh giá tình trạng của các em? Sau khi đã chẩn đoán thì sẽ làm gì ?

Thông thường, trường mẫu giáo là nơi phát hiện khi trẻ bộc lộ những khó khăn về giao tiếp, ngôn ngữ và hành vi. Qua đó phụ huynh sẽ được đề nghị đưa con đến các phòng khám tâm lý tại các bệnh viện nhi và một số trung tâm tư vấn tâm lý. Nhưng với sự quá tải của nhiều bệnh viện hiện nay, thì việc thăm khám về tâm lý cho một đứa trẻ không có khả năng giao tiếp trong vòng 15, 20 phút có thể đem lại sự chẩn đoán chính xác? Vì rối nhiễu tâm lý rất khác biệt với các bệnh tật qua các triệu chứng rõ ràng. Một đứa trẻ chậm nói có thể được chẩn đoán là tự kỷ, hiếu động hay chậm khôn đều đúng và có thể đều sai. Nhưng đâu là cái gốc của tình trạng này thì lại ít nơi đưa ra được! Mà nếu không xác định được cái gốc của trẻ là Tự Kỷ hay chậm khôn hoặc hiếu động, thì sẽ đưa đến những định hướng sai vì phương pháp giáo dục cho một trẻ Tự kỷ hay chậm khôn là hoàn toàn khác nhau!

Hiện nay, với nhận thức và hiểu biết của nhiều bậc cha mẹ, thì gia đình thường là nơi nhận ra những rối loạn tâm lý của trẻ, với biểu hiện rõ rệt nhất là tình trạng kém giao tiếp và chậm nói ngay từ khi trẻ trên dưới 2 tuổi. Song sự phát hiện sớm của gia đình cũng không đem lại tác dụng gì, nếu có suy nghĩ là mong muốn những biện pháp can thiệp cho con em mình sẽ do các nhà chuyên môn, hay các trường giáo dục chuyên biệt thực hiện, mà không phải là những biện pháp tại gia đình. Trong khi thực tế đã chỉ ra rằng, chính cha mẹ mới là nhà “can thiệp” hay “giáo dục” con mình tốt nhất, và hiệu quả của việc giáo dục, chăm sóc trẻ đặc biệt tại gia đình cao hơn tại các cơ sở giáo dục trẻ. Bởi vì trẻ đặc biệt không cần học nhiều về kiến thức, kỹ năng tư duy mà cần biết nhiều về nhận thức để phát triển các kỹ năng sống ngay chính trong gia đình của mình trước khi có thể hoà nhập với môi trường xung quanh.

Chúng ta sẽ làm gì ?     

Như vậy, trong phạm vi gia đình nếu có một đứa con là trẻ đặc biệt, thì các bậc cha mẹ nên biết và thực hiện các yêu cầu sau:

1. Cần biết nhiều thông tin cập nhật về các phương pháp can thiệp giáo dục với những thành quả của nền giáo dục và y học hiện đại.

2. Phải sắp xếp và lưu giữ càng nhiều càng tốt tiến trình phát triển và học tập của con mình.

3. Ý thức rõ về trách nhiệm đối với con cái thông qua chương trình giáo dục cá nhân cho con .

4. Luôn tìm hiểu và tiếp nhận các biện pháp giúp con mình nhận thức hay tiếp thu như thế nào, bằng cách nào để có những can thiệp và ứng xử hợp tình hợp lý.

Từ trước đến nay nhiều gia đình hiện chỉ mong muốn và chỉ dừng lại ở mức là làm sao có thể biết rõ về tình trạng của con mình, xem con có phải tự kỷ hay không. Nếu phải thì sẽ như cái án tử, còn nếu không phải thì có lẽ mừng được một chút. Để rồi sau đó lại  lo lắng và  tìm tòi trong nhiều lĩnh vực hầu mong có một phép mầu với con qua một phương pháp trị liệu hay can thiệp nào đó, và luôn mong đợi đó sẽ là những biện pháp càng nhanh càng tốt cho con để nó trở lại “bình thường”  mà không để ý đến các điều rất quan trọng và cần thiết là :

Cho dù là trẻ Tự kỷ, hiếu động hay chậm khôn thì các em đều cần có một chương trình can thiệp riêng, không em nào giống em nào, mặc dù các nguyên tắc áp dụng trong các phương pháp này là như nhau nhưng vận dụng như thế nào lại là sự linh hoạt của cha mẹ. Điều mà không một giáo viên hay chuyên gia nào làm được vì đơn giản đó là những hoạt động trong cuộc sống đời thường diễn ra từ khi thức giấc cho đến khi đi ngủ của một đứa trẻ. Hơn nữa, mỗi trẻ lại có cách tiếp nhận khác nhau, tuỳ vào năng lực, nhận thức và môi trường sống của trẻ.

Vì thế, việc đưa các em đến các hành vi và nhận thức phù hợp là những tác động mà chỉ có cha mẹ mới có thể hiểu và áp dụng một cách hiệu quả trong gia đình của mình.  Chúng ta phải có các nguyên tắc và phương pháp, các bài tập cụ thể do các nhà chuyên môn cung cấp nhưng việc áp dụng trong gia đình, như thế nào, trong bao lâu, bằng cách gì ? đều phải do những ông bố – bà mẹ thực hiện một cách tích cực và thường xuyên. Còn việc dạy kèm ở nhà hay đưa đến các trung tâm can thiệp mỗi tuần vài ba lần, chỉ có tác dụng là qua đó, giáo viên hay chuyên gia sẽ biết trẻ biến chuyển như thế nào để trao đổi với phụ huynh những gì nên và không nên làm trong tiến trình can thiệp cá nhân tại gia đình chứ hoàn toàn không thể thay cho phụ huynh.

Chúng ta làm như thế nào ?

Bạn hãy hình dung, bạn và đứa con thân yêu của mình đang ở trong một cánh rừng, mà những khó khăn về giao tiếp và ngôn ngữ của trẻ giống như những cành lá chằng chịt và bụi rậm, chông gai che khuất lối đi, bạn không biết đi đâu, đi hướng nào và đi như thế nào? Bạn sẽ phải chọn một hướng đi và phải chặt, phải dọn các cành lá, bụi rậm, nhưng chắc chắn là bạn không thể đi nhanh chứ đừng nói đến việc chạy, và cũng không thể chặt hết mọi cành lá bụi rậm trong một lúc hay trong một thời gian ngắn. Điều đầu tiên là bạn phải có được cái bản đồ, đây chính là chương trình can thiệp mà nhà chuyên môn đã trao và hướng dẫn bạn. Nhưng nhà chuyên môn chỉ là những người đứng trên cao, vạch ra cho bạn một hướng đi đã được vẽ ra cho con bạn, còn việc nắm tay đứa trẻ, xác định mục tiêu cần đi đến trong từng quãng ngắn, là các hoạt động trong ngày thì bạn sẽ là người thi hành chứ không phải là người quan sát! Bạn có thể mời một giáo viên đến để thay bạn dẫn trẻ đi, nhưng liệu trẻ có thể chấp nhận người giáo viên đó, tin cậy và yêu thương họ như đối với bạn không? Điều quan trọng hơn, là giáo viên sẽ dẫn trẻ đi trong bao lâu? Một tháng hay mười năm? Và mỗi tuần 1-3 buổi ? mỗi buổi 1 – 2 giờ? Còn các giờ còn lại trong ngày thì trẻ làm gì khi mà bạn với trẻ vẫn còn quá nhiều khó khăn trong giao tiếp mà bạn chỉ  muốn là người quan sát và đối phó?

Còn vai trò của các trường chuyên biệt thì sao? Đúng là với việc tập trung trí tuệ và phương tiện đắt tiền và hiện đại vào một cơ sở để can thiệp cho những trẻ đặc biệt là điều mà nhiều người mong đợi. Nhưng hiện đã có bao nhiêu thành phố chứ không nói đến các thị trấn, thị xã… có các trường được trang bị các kỹ năng và phương tiện chuyên môn phù hợp và hiện đại? Còn trong số các trường, cơ sở đã mở ra tại các thành phố lớn, có bao nhiêu trường đáp ứng được các tiêu chuẩn cơ bản nhất về giáo dục đặc biệt? và các trường đủ chuẩn này sẽ tiếp nhận được bao nhiêu em khi mà tiêu chuẩn chỉ cho phép 7 học sinh/1 giáo viên và một lớp phải có ít nhất 2 GV để tiến hành những giờ can thiệp cá nhân.

Hơn nữa, đơn vị nào sẽ là đơn vị huấn luyện, giám sát và lượng giá việc vận dụng các phương pháp đặc biệt? trong khi chúng ta đều biết rằng, không phải trường nào cũng có đủ các chuyên gia về tâm lý, về ngôn ngữ, vận động và hành vi, là những lĩnh vực cần can thiệp cho trẻ. Ngay cả các sinh viên tốt nghiệp khoa giáo dục đặc biệt được tuyển dụng là giáo viên, cũng cần phải học tập và đào tạo lại, vì họ còn thiếu rất nhiều các kỹ năng thực hành và kinh nghiệm thực tế để có thể có được những cách can thiệp và tác động hiệu quả cho từng đứa trẻ “đặc biệt” trong các ngôi trường này. Đó là chưa kể có khá nhiều phương pháp giáo dục khác nhau, khá nhiều quan điểm giáo dục khác nhau mà các trường, các trung tâm này tuỳ nghi vận dụng. Cuối cùng, sau khi các em “đặc biệt” tốt nghiệp các trường chuyên biệt này, các em sẽ đi về đâu ? các em thể tiếp tục vào các trường bình thường hay không khi tuổi đã cao hơn độ tuổi cho phép? Ngoài ra, đa phần mục tiêu của các trường chuyên biệt cũng chỉ là để giúp trẻ có được những khả năng ứng xử, giao tiếp và nhận thức đơn giản bên cạnh một số kiến thức cơ bản.  Đây là những điều không ít gia đình các em có thể làm được, nếu có quyết tâm và nhận được sự hướng dẫn đầy đủ về kỹ năng từ các nhà chuyên môn, mà bằng chứng là đã có khá nhiều phụ huynh sau một thời gian dài tìm kiếm và trang bị kiến thức dạy trẻ, đã đạt được những kết quả khả quan trong việc dạy con mình

Tuy nhiên, một vấn đề đặt ra là  khi tiếp nhận một chương trình can thiệp hay học hỏi một vài phương pháp nào đó, một số phụ huynh lại thực hiện một cách cứng nhắc theo đúng những gì trong chương trình yêu cầu và luôn so sánh sự biến chuyển của con mình với các trẻ “đặc biệt” khác hoặc lấy các chuẩn phát triển của trẻ bình thường ra làm mục tiêu mong muốn cho con mình phải đạt được. Bên cạnh đó, khi trẻ đặc biệt có một số hành vi “không giống ai” lẽ ra có thể khéo léo chuyển nó thành những hành vi có thể chấp nhận được, thì ta lại bỏ ra một khoảng thời gian và nỗ lực để triệt tiêu các hành vi đó, thay vì dùng số thời gian và nỗ lực đó vào việc giúp trẻ có được những nhận thức cần thiết hơn. Để khi không khắc phục được thì lại buông xuôi không muốn tiếp tục tiến trình can thiệp  Vì thế, vai trò tư vấn và giám sát của các chuyên gia là điều rất cần thiết. Đây là điều cũng không ít gia đình bỏ qua vì nhiều lý do khác nhau mà trong đó, sự cực đoan trong nhận thức có lẽ là nhiều nhất.

Chúng ta cần đạt đến điều gì ?

Chúng ta biết rằng, trẻ đặc biệt có những hội chứng rối nhiễu tâm lý bẩm sinh chứ không phải là những căn bệnh mắc phải mà có thể điều trị trong một thời gian ngắn, dù với một kinh phí tốn kém đến đâu đi nữa. Các rối nhiễu này chỉ có thể có những biến chuyển tích cực với các biện pháp can thiệp phù hợp trong một thời gian dài và dĩ nhiên là trong một phạm vi rối nhiễu nào đó. Ngay tại các quốc gia tiên tiến với các chuyên gia bậc thày và các biện pháp, các phương tiện kỹ thuật hiện đại cũng phải chấp nhận việc bỏ ra hằng năm một khoản kinh phí lớn lao để đào tạo và duy trì hệ thống giáo dục đặc biệt chủ yếu là để giúp cho các em này có thể biết tự chăm sóc, bảo vệ mình, thực hiện những công việc đơn giản phù hợp với năng lực chứ không hề đặt ra những mục tiêu như đưa các em trở về cuộc sống bình thường mà xã hội lại chỉ nhìn em với con mắt thươnghại và những kỳ thị trong ứng xử. Mục tiêu chủ yếu của một nền giáo dục nhân văn và tiến bộ chính là gia đình và xã hội phải biết chấp nhận và thích ứng với sự “đặc biệt” của các em, xem các em như là một bộ phận được “hội nhập” trong đời sống với những kỹ năng sống cơ bản có được qua các biện pháp giáo dục tại gia đình để cùng với mọi người hoà chung nhịp sống bằng sự chấp nhận và cảm thông lẫn nhau.  

Cv.Tl Lê Khanh

Thuviengiadinh.com

Hiện nay, tuy bệnh rối loạn tăng động giảm chú ý ở trẻ đã được ngày càng coi trọng, song vẫn chưa thể làm cho phụ huynh của trẻ mắc bệnh lựa chọn biện pháp điều trị đúng đắn, thường thường là khi triệu chứng của trẻ mắc bệnh khá nghiêm trọng mới đi khám bác sĩ, nhiều lúc lại cảm thấy mơ hồ bởi không tìm ra phương pháp điều trị quy phạm hữu hiệu.

Sau khi phát hiện một số hành vi của trẻ em, có phụ huynh cho rằng đó là hành vi nghịch ngợm mà thôi, thiếu sự coi trọng đúng mức, đến khi triệu chứng phát triển tới mức nghiêm trọng, thì đã g̣ặp khó khăn về điều trị. Cho nên, khi phát hiện những triệu chứng khác thường ở trẻ em ngay từ lúc đầu, phụ huynh trước hết phải đưa trẻ đi khám ở bệnh viện. Bệnh rối loạn tăng động giảm chú ý là căn bệnh gì, bác sĩ Tiền Tiến cho biết:

“Bệnh rối loạn tăng động giảm chú ý là căn bệnh của hệ thống dây thần kinh. Thế nhưng hiện nay vẫn chưa tìm ra nguyên nhân cụ thể, bị coi là chứng nan y trên thế giới. Triệu chứng chủ yếu là trẻ em bị giật ở má một cách không thể kiểm soát, ví dụ như chớp mắt, chu môi nhăn mũi, nhún vai v.v, dần dần phát triển tới giật cơ thịt toàn thân. Chứng này rất khó chữa và cũng khó mà kiềm chế”.

Tây Y cho rằng, nguyên nhân dẫn đến bệnh rối loạn tăng động giảm chú ý vẫn chưa rõ, nhưng chủ yếu bao gồm các nhân tố như sau: Một là di truyền, phụ huynh của phần lớn trẻ mắc bệnh đều có chướng ngại như vậy, cho nên giới y học cho rằng chứng này liên quan tới gien gia tộc. Hai là nhân tố cơ quan chất ví dụ như bị thương trong khi sinh nở, đẻ mổ, bị ngạt thở v.v, dĩ nhiên cũng có nhân tố do cơ thể gây nên, ví dụ như viêm kết mạc, bệnh lông quặm dẫn đến chớp mắt, viêm nhiễm đường hô hấp trên dẫn đến cơ thịt mũi và má bị giật, xét về nhân tố tâm lý xã hội, chịu sự ảnh hưởng của bố mẹ ly dị, học hành quá nặng  v.v, triệu chứng co giật sẽ trở thành một biểu hiện ứng phó tình hình khẩn cấp của tâm lý.

Thế nhưng Trung Y cho rằng, bệnh rối loạn tăng động giảm chú ý ở trẻ chia làm bẩm sinh và mắc phải, nhân tố bẩm sinh là do khiếm khuyết bẩm sinh dẫn đến mất cân bằng âm dương, ví dụ như nhân tố di truyền dẫn đến khiếm khuyết gien, trẻ sơ sinh tổn thương dẫn đến bị thương ở sọ, đẻ khó, đẻ mổ, ngạt thở v.v, nhân tố mắc phải bao gồm viêm nhiễm, gan khí ùn tắc, gặp  trở ngại về tình cảm. Tác động chung của nhân tố bẩm sinh và mắc phải khiến âm dương mất cân bằng mà dẫn đến bệnh rối loạn tăng động giảm chú ý.

Tại Trung Quốc, kết quả điều tra cho thấy, hội chứng đa động chưa được nhiều người biết đến và coi trọng, trong nhà trường, các em mắc bệnh bị coi là học sinh hư hỏng tư tưởng phẩm chất kém, không cải chính được, cho nên bị phê bình và bị phạt đã trở thành chuyện cơm bữa; ở nhà, thường bị phụ huynh chửi mắng, đánh đập bằng phương thức giáo dục đơn giản “đồ mất dạy dạy mãi không nên”; trong con mắt của bạn học, bà con hàng xóm, những trẻ em nghịch ngợm đó cũng thường xuyên bị mỉa mai, ruồng bỏ và kỳ thị.

Do vậy, tình cảm của các em bị phương hại, khiến các em cảm thấy tự ti, dễ nẩy sinh tinh thần căm phẫn, thù địch và áp dụng thái độ chống đối nghiêm trọng. Nói tóm lại, nếu xử lý không thích hợp, trẻ em mắc bệnh rối loạn tăng động giảm chú ý càng dễ hư so với trẻ em bình thường, một số trẻ em do luôn luôn hiếu động đành phải nghỉ học để chữa bệnh. Vậy, làm thế nào để sớm có nhận thức đối với bệnh rối loạn tăng động giảm chú ý? Bác sĩ Tiền Tiến nói:

“Hiện nay, chủ yếu chẩn đoán qua triệu chứng học lâm sàng, tức là qua sự biểu hiện trong lâm sàng. Khi trẻ em xuất hiện triệu chứng chớp mắt và nhăn mũi kéo dài trên hai tháng, tái phát nhiều lần, lúc nặng lúc nhẹ, thì phụ huynh phải chú ý, đưa trẻ đến bệnh viện để bác sĩ chẩn đoán”.

Hội chứng hiếu động kể trên là bệnh mãn tính trong trẻ em, vì vậy trong quá trình điều trị cần phải nghiêm khắc điều trị bằng phương án của chuyên gia, chỉ có kiên trì điều trị mới thu được hiệu quả. Trẻ em mắc bệnh nhẹ, nói chung thời gian phát bệnh không quá 1 tháng, sẽ thu được hiệu quả rõ rệt sau khi dùng thuốc từ 1-2 tháng, triệu chứng cơ bản được kiểm soát hoặc chữa khỏi.

Hội chứng hiếu động nghiêm trọng thường thường bị giật trên nhiều vị trí, mắc bệnh với thời gian trên một năm, có thể căn cứ phương án điều trị của chuyên gia, nói chung qua điều trị 1-2 tháng mới thu được kết quả, trong thời gian điều trị sẽ áp dụng phương án khác nhau căn cứ mức nghiêm trọng của bệnh, vì vậy bác sĩ yêu cầu trẻ mắc bệnh và phụ huynh phối hợp với phương án điều trị nhằm sớm kiểm soát và chữa khỏi bệnh. Áp dụng phương pháp can thiệp đời sống trong quá trình điều trị là điều hết sức quan trọng. Bác sĩ Tiền Tiến nhắc nhở rằng:

“Sau khi phát hiện trẻ em mắc hội chứng này, đề nghị trẻ em mắc bệnh không nên chơi trò chơi điện tử và truy cập mạng, thời gian xem TV cũng nên giảm thiểu; bên cạnh đó, duy trì bầu không khí gia đình vui vẻ hài hòa, đối với những bất cập của trẻ em, phụ huynh nên chỉ ra một cách thân thiện, đừng đánh trẻ; nên thường xuyên mở nhạc nhẹ cho trẻ em nghe, không xem phim truyền hình khủng bố, cho trẻ em thường đi hoạt động ngoài trời, bài vở không nên quá nhiều”.

Trẻ em mắc bệnh phải đảm bảo giấc ngủ, tránh nhắc đến triệu chứng của trẻ bằng ngôn ngữ nhạy cảm trực tiếp, nên thường xuyên động viên trẻ em, giúp trẻ xây dựng lòng tự tin, làm dịu sức ép, đừng cho trẻ em tham gia hoạt động dữ dội như tập quân sự, chạy dai sức, thi đấu thể thao, lao động chân tay nặng nhọc v.v. Phụ huynh cần phải trao đổi với nhà trường và thầy cô giáo, tránh phê bình giáo dục học sinh mắc bệnh bằng ngôn ngữ nhạy cảm, trong thời gian điều trị cần phải chú ý ăn uống, kiêng thực phẩm nhiều dầu, ngấy, sống, nguội và chứa thành phần chì cao, thời gian uống thuốc kiêng thực phẩm cay, hải sản, mì ăn liền, các loại Snach, lấy thực phẩm thanh đạm là chính và bổ sung dinh dưỡng vừa phải.

Khi đổi mùa, đặc biệt mùa xuân và mùa thu là mùa cảm cúm cao, cần phải thêm bớt quần áo một cách kịp thời để phòng chống cảm cúm, bởi vì cảm cúm rất dễ dẫn đến triệu chứng bị tái phát hoặc trở nên nghiêm trọng, trong thời gian điều trị cần phải khám lại theo đúng thời gian, thiết thực đảm bảo điều chỉnh thuốc căn cứ vào bệnh tình và tăng nhanh hồi phục sức khỏe.

Bác sĩ Tiền Tiến nhắc nhở rằng, bệnh rối loạn tăng động giảm chú ý thường bị chẩn đoán sai, chủ yếu là vì bác sĩ rất có thể chẩn đoán nhầm bởi hội chứng hiếu động gồm rất nhiều loại, ví dụ như ho khan do cơ thịt yết hầu bị giật gây nên chẩn đoán là viêm họng, viêm khí quản; chứng chớp mắt và cau mày chẩn đoán là viêm kết mạc; nhăn mũi chẩn đoán là viêm mũi. Bên cạnh đó do người bệnh có khả năng kiềm chế phần nào, người bệnh nhẹ cố tình giấu bệnh khiến phụ huynh và bác sĩ không dễ phát hiện. Trong khi đó nhiều phụ huynh cũng thường hay coi nhẹ bệnh này, cho rằng trẻ con chớp mắt, nhún vai không phải là thói quen xấu, không cần khám bác sĩ.

Điều cần phải chỉ rõ là, đối với bệnh rối loạn tăng động giảm chú ý, vừa không nên coi nhẹ, cũng không nên hoang mang khám chữa lung tung, nên đi khám ở bệnh viện đa khoa lớn và vừa, khám bác sĩ khoa thần kinh, khoa thần kinh trẻ em giàu kinh nghiệm hoặc khoa nhi chuyên môn để chẩn đoán khoa học và điều trị kịp thời hợp lý.

Thuviengiadinh.com (Theo Cri)

Một đứa trẻ 15 tuổi vẫn đái dầm, một bé khác 6 tuổi vẫn không chịu đi mà chỉ thích được bế, hay một đứa trẻ không thiếu thứ gì nhưng thích ăn cắp vặt… Đó là một trong những biểu hiện ban đầu của chứng rối nhiễu tâm lý ở trẻ em. Nếu không phát hiện và điều trị kịp thời có thể dẫn tới tự kỷ, trầm cảm…

Một số nhà tâm lý giáo dục cho rằng, rất nhiều trẻ em hiện nay gặp khó khăn về ứng xử văn hóa, tình cảm do thiếu sự quan tâm từ gia đình. Bố mẹ bận làm ăn, mải lo kiếm tiền… Gia đình ít khi có bữa cơm chung. Trẻ được giao phó cho người giúp việc, cho ông bà, thiếu vắng sự chăm sóc, tình cảm của bố mẹ. Nhiều người nghĩ lo cho con cái một cuộc sống vật chất đầy đủ, một môi trường học tập thật tốt là đã làm tròn trách nhiệm.

Nhưng thực ra, sự thừa thãi về vật chất không thể bù đắp lại những thiếu thốn về tình cảm, tinh thần của trẻ. Ngay khi người mẹ sinh con ra, tuy trẻ tách ra khỏi mẹ nhưng chúng vẫn cùng chung một cuộc sống với người mẹ. Trẻ cần được ôm ấp, được cho bú, được dạy dỗ, yêu thương… Nếu mẹ không có thì giờ dành cho con, trẻ dễ bị hụt hẫng, dẫn tới co mình lại và khả năng bị mắc chứng tự kỷ rất cao.

Nhiều gia đình con cái tuy được chiều chuộng nhưng ít được giáo dục tính tự lập từ bé, giáo dục gia đình vẫn theo lối cổ điển, tức là trong gia đình, cha mẹ là người quyết định và ra lệnh, còn con cái phải nghe theo. Bé thì từ việc mặc quần áo, học gì là do cha mẹ chọn, lớn lên thì việc chọn ngành nghề, đôi khi cả việc chọn vợ, chọn chồng cũng do bố mẹ quyết định. Bố mẹ không gần gũi con, nhưng mỗi khi kiểm tra bài thấy điểm kém là lại mắng chửi vô lý. Khi đứa trẻ có những biểu hiện chống đối thì rất dễ bị rối nhiễu về tâm lý.

Các mối quan hệ ngoài xã hội cũng rất phức tạp, cộng thêm những kiến thức thiếu chọn lọc mà trẻ thu nhận được từ internet khiến chúng không phân biệt được phải trái, đúng sai, tốt xấu. Tác hại của tình trạng này là ngày càng nhiều thanh, thiếu niên gặp khó khăn trong cuộc sống gia đình, ở trường, cũng như ngoài xã hội.

Một số bậc cha mẹ, thầy cô, nói chung là người lớn còn chưa thực sự hiểu biết về tâm lý của trẻ em và vị thành niên, nên cách ứng xử chưa đáp ứng được nhu cầu về tâm lý của trẻ, làm cho trẻ hẫng hụt, bế tắc. Những trẻ bị rối loạn tâm trí mà không được chữa trị kịp thời sẽ trở nên lạc lõng, sống không mục đích và dễ lao vào những băng nhóm bạo lực, tội phạm.

Trẻ từ nhỏ đến lớn đều có thể gặp những rối nhiễu về tâm lý, thường gặp nhất là các cháu dưới 6 tuổi. Theo tổng kết của Phòng tư vấn tâm lý N-T (Hà Nội) có một số nhóm rối nhiễu tâm lý thường gặp ở trẻ như: Rối nhiễu về học tập (trẻ chán học, học sút, học kém…); rối nhiễu tâm thể (khó ngủ, đái dầm, biếng ăn hoặc ăn nhiều quá mức…); rối nhiễu nhân cách (có dấu hiệu tự kỷ như thu mình, ngại tiếp xúc…) hoặc tự kỷ (sợ một thứ gì đó, trầm cảm, ngại giao tiếp, dễ tự ái…); rối nhiễu ngôn ngữ (nói ngọng, nói lắp, chậm nói…); rối nhiễu vận động (chậm đi, vận động khó khăn…); rối nhiễu hành vi (hiếu động quá mức, hay nói tục, nói dối)…

Thế nhưng, vấn đề này chưa được một số phụ huynh quan tâm đúng mức và những biểu hiện ban đầu của trẻ thường bị bỏ qua. Cha mẹ chỉ đưa trẻ đi khám khi vấn đề đã trở nên trầm trọng. Việc thăm khám và trị liệu tâm lý cũng hết sức phức tạp, đòi hỏi phải có sự cộng tác tích cực của gia đình.

Nhiều khi bố mẹ phải tham gia các khóa huấn luyện để biết cách nói chuyện, chơi với trẻ hoặc xử lý các tình huống… Càng để các rối nhiễu trầm trọng thì việc trị liệu càng khó khăn, vì vậy gia đình cần thường xuyên quan tâm đến con em mình, phát hiện sớm những rối loạn về tâm lý để có sự can thiệp sớm của các nhà chuyên môn.

MINH TUỆ   

Theo PNVN

Thế nào là tự kỷ?

Tự kỷ là tự phong toả, có những rối nhiễu đặc hiệu trong việc không thể thiết lập các mối quan hệ tương tác với xã hội bên ngoài. Đây là một tình trạng khiếm khuyết phức tạp về khả năng phát triển của não bộ tiến triển trong 3 năm đầu của bé, thường xảy ra cho bất kỳ một đứa trẻ nào, không lệ thuộc vào dân tộc, xã hội hay trình độ phát triển của cha mẹ. Chứng tự kỷ làm cho đứa trẻ mất khả năng giao tiếp, nhất là về phương tiện ngôn ngữ và có thể gây tổn thương cho chính đứa trẻ vì các hành động tự gây hại và quấy phá của trẻ.

Tự kỷ là một hội chứng

Tự kỷ không phải một căn bệnh đơn độc mà nó bao gồm các hội chứng như:

Hội chứng Asperger: Một số biểu hiện ở trẻ như là vụng về, sợ leo trèo. Hầu hết các trẻ này còn vụng về trong cả việc đi đứng. Khi  bước đi chúng vung vẩy hai tay và chúi đầu về phía trước, chúng chạy một cách lúng túng, vươn dài hai cánh tay ra. Khi lên cầu thang thì thường đi từng bước một mặc dù chúng đã lớn để có thể bước một cách bình thường. Nhiều trẻ lại hay tạo ra các tư thế đặc biệt. Những nét dị thường này ngày càng dễ nhận ra khi trẻ lớn lên và rõ nhất ở tuổi thiếu niên và trưởng thành.

Bên cạnh đó còn có những rối loạn khác như rối loạn tự kỷ sớm, rối loạn phát triển lan toả không đặc hiệu. Hội chứng Rett, rối loạn nhân cách tuổi nhỏ.

Dạy cho trẻ tự kỷ.

Tự kỷ cũng là một rối loạn tâm thần

 Nhận biết những dấu hiệu của trẻ tự kỷ

Ngày nay hiện tượng tự kỷ được xem là một trong các dạng loạn tâm thần ở trẻ em. Các công trình nghiên cứu gần đây cho thấy các hành vi của trẻ tự kỷ thường là kết quả của những rối  loạn trong sự phát triển từ khi trẻ mới ra đời hoặc trong những năm đầu và đa số là do thể chất chứ không hoàn toàn do cách nuôi dạy của cha mẹ.

Đa số trẻ tự kỷ thường khó khăn rõ rệt khi tập thể dục và trong các trò chơi, chúng có thể bắt chước một số động tác đơn giản nhưng khi các động tác phức tạp hơn thì trẻ không thể nắm bắt được, nhất là các trò chơi phối hợp với đồng bạn.

Một điều nghịch lý là trẻ rất khó khăn khi nói nhưng lại có khả năng nhại lại lời nói của người lớn trong khi lại rất khó khăn trong lập lại các động tác. Các trẻ nhỏ thường bị xem là điếc vì hầu như không có phản ứng gì khi có người nói chuyện với chúng kể cả tiếng động rất lớn. Một số trẻ tỏ ra đặc biệt ưa thích hay sợ hãi một loại tiếng động nào đó. Một số trẻ tỏ ra ưa thích với hình ảnh, ánh sáng, âm thanh, màu sắc của vô tuyến.

Trẻ có thể liếm và ngửi người khác như những món đồ ăn. Có những trẻ không cảm thấy nóng hay lạnh. Nhiều trẻ tỏ ra không biết đau khi bị ngã, gãy xương, vết trầy xước, ngược lại cũng có trẻ lại quá nhạy cảm với các vết thương, chỉ hơi đau một chút là khóc rất lâu. Có một số trẻ chỉ thích ăn một số món nhất định, đó là một dạng chống đối sự thay đổi. Trẻ thường uống khá nhiều nước. Tất cả các phản ứng này sẽ thay đổi theo thời gian có khi giảm dần, biến mất hoặc có khi nảy sinh những phản ứng ngược lại, tất cả đều tùy thuộc vào cách chăm sóc và hướng dẫn trẻ.

Cần chú ý những điểm sau đây: Không bao giờ dám cởi áo, vì đó là chiếc vỏ bọc an toàn; không dám nhảy từ trên cao xuống, đó là những nỗi lo sợ bắt nguồn từ sự bồng ẵm không an toàn khi được bế bồng lúc còn nhỏ; lúc nào cũng chạy lăng xăng, hỗn loạn đó chính là thái độ của trẻ, trẻ đang tìm lại chính mình. Những trẻ này không ý thức được rằng: mình chỉ có một thân thể duy nhất, hay chính là đứa trẻ đang tìm cách chạy trốn thoát khỏi sự kìm kẹp của người lớn; đặc biệt là các loại hành vi; hành vi lặp đi lặp lại một số động tác; hành vi thích nghi hay cứng nhắc; hành vi thiếu thích thú, không biết vui đùa.