Trẻ em nếu không được cung cấp đủ vitamin D sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của xương, do chất xương và sụn không được vôi hóa đầy đủ, sụn phát triển không bình thường, làm xương biến dạng. Tuy nhiên, thiếu vitamine D có thể phòng tránh được.

Phụ nữ mang thai cần uống bổ sung vitamin D

Người mẹ khi mang thai bị thiếu vitamin D sẽ ảnh hưởng đến con khi sinh ra, tức là bé sinh ra sẽ bị thiếu vitamin D như mẹ. Trẻ sinh non, sinh đa thai dễ thiếu vitamin D do chưa được mẹ cung cấp đủ nguồn dự trữ vitamin D và gan chưa trưởng thành.

Sữa và các sản phẩm của margarine có nhiều vitamin D. Nếu người mẹ không dùng các sản phẩm này, ít tiếp xúc trực tiếp với tia sáng mặt trời và không uống thêm vitamin D bổ sung, sẽ có nguy cơ thiếu vitamin D.

 Biểu hiện của trẻ bị thiếu vitamin D

Bé sinh ra từ mẹ thiếu vitamin D cũng sẽ bị thiếu vitamin D. Sữa mẹ cũng như tất cả các loại sữa khác đều không cung cấp đủ nhu cầu vitamin D cho bé. Nếu bé không được bổ sung vitamin D và không được tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời buổi sớm thì sẽ dễ bị thiếu vitamine D, từ đó giảm hấp thu calci và thiếu calci, gây rất nhiều tác hại, trong đó nặng nhất là còi xương.

Triệu chứng cho biết trẻ thiếu vitamin D

Thần kinh bị kích thích (quấy khóc, ngủ không yên giấc, hay giật mình, nhất là trẻ dưới 3 tháng), hay đổ mồ hôi trộm cả lúc trời lạnh, co giật khi sốt cao, có thể có cơn khó thở với tiếng thở rít. Nặng hơn nữa, trẻ sẽ yếu cơ và có sự biến đổi ở xương đầu, lồng ngực, tay chân, cơ – dây chằng và cột sống.

Phương pháp bổ sung vitamin D cho trẻ                           

-   Uống thuốc

Cần bổ sung vitamin D với hàm lượng: 10mcg (hay 400UI)/ngày cho các bé sơ sinh bú mẹ, bổ sung cho tới khi trẻ có chế độ ăn cung cấp đủ nhu cầu vitamin D. Đối với các bé sơ sinh không thể tiếp xúc trực tiếp với ánh sáng mặt trời mỗi ngày (ở xứ lạnh nhiều sương mù…), cần bổ sung vitamin D với lượng 800UI/ngày.

-  Bổ sung qua đường sữa

Nếu bé bú loại sữa đã có bổ sung vitamin D, thì không cần cho uống thêm vitamin D.

-  Phơi nắng

Nguồn cung cấp vitamin D ở người chủ yếu là qua da, da giúp cung cấp 80-85% nhu cầu vitamin D. Dưới tác dụng của tia cực tím, chất 7-déhydrocholestérol ở tuyến bã và lớp Malpighi của biểu bì sẽ được chuyển thành vitamin D. Nếu được phơi nắng đầy đủ, sau 3 giờ, 1cm2 da có thể sản xuất ra 18UI vitamin D3.

Nên cho bé ở trần để da tiếp xúc trực tiếp với tia nắng mặt trời khoảng 30 phút mỗi ngày (tốt nhất là từ 7-8 giờ sáng); Nên để bé ở nơi kín gió, tránh để bé bị lạnh. Không cho bé tiếp xúc với ánh nắng mặt trời trong khoảng thời gian từ 10-14h.

Vào mùa đông, ánh nắng mặt trời không đủ tia cực tím, vì vậy dù có cho bé tiếp xúc với ánh nắng cũng không tổng hợp đủ vitamin D.

-   Chế độ ăn giàu vitamin D

Vitamin D3 có trong các nguồn thức ăn động vật như gan cá (đặc biệt là cá thu, cá ngừ). Thịt, lòng đỏ trứng, bơ, sữa chỉ có một ít vitamin D. Các loại nấm, men, rau quả có chứa ergostérol, dưới tác động của tia cực tím cũng chuyển thành vitamin D2 có tác dụng như vitamine D3. Ngoài ra, chế độ ăn giàu chất béo cũng giúp hấp thu tốt vitamin D.

Bs. Nguyễn Thị Kim Loan – BV. Nhi Đồng 2

Theo Benh

Cho con bú đúng cách: Để miệng trẻ ngậm đầy núm vú và ôm giữ cơ thể trẻ sát với mẹ, sao cho mũi trẻ áp vào vú mẹ, mũi trẻ và cằm tạo thành một đường thẳng hướng xuống dưới. Lúc đầu, khi vú đang căng đầy, nhiều sữa đầu (lỏng, giống như sữa đã lấy hết kem) trẻ mút mạnh, nuốt rồi nghỉ, cứ theo nhịp đó, sau đó vú mẹ mềm hơn, bắt đầu có sữa sau (giàu chất béo, rất tốt để trẻ tăng cân và giúp não phát triển) và trẻ bú từ tốn hơn, vì vậy cần cho trẻ bú hết từng bên bầu vú để bảo đảm thành phần dinh dưỡng được cân đối.

Để có đủ sữa cho trẻ, người mẹ cần chú ý tới dinh dưỡng và cho con bú đúng cách.

Cho trẻ bú nhiều lần: Dù đã có lời khuyên “không bao giờ đánh thức trẻ đang ngủ để cho bú” nhưng điều này lại không áp dụng với các bà mẹ không nhiều sữa. Sự tiết sữa ở người mẹ cũng tuân theo quy luật cung cầu, càng để cho trẻ ngậm lấy đầu vú nhiều lần, đủ để vắt kiệt bầu vú thì sữa càng được tạo ra nhiều. Có thể cho trẻ bú với khoảng cách rất gần ở một thời điểm nào đó trong ngày, thường là chiều tối, lúc trẻ hay quấy khóc nhất để đến đêm trẻ ngủ dài hơn. Trẻ cần bú ít nhất 10-12 lần trong 24 giờ hoặc cách 2 giờ 1 lần và về đêm không quá 4 giờ 1 lần.

Phát hiện trẻ chỉ mút mà không  nuốt:Khi nhận thấy trẻ chỉ mút mà không nuốt, người mẹ dùng ngón cái để nâng đầu vú, các ngón khác đặt ở đáy bầu vú và bóp nhẹ nhằm duy trì dòng chảy của sữa. 

Cho trẻ bú hết một bầu vú mới chuyển sang bầu vú bên kia: Thay đổi bầu vú khi chưa hết có thể ảnh hưởng đến sự tiết sữa. Khi bà mẹ ít sữa, cần cho trẻ bú cạn một bên rồi mới chuyển sang bầu vú kia. Và lần cho bú sau, bắt đầu với bầu vú đã có thời gian hồi phục lâu hơn.

Thuốc tránh thai có thể ảnh hưởng đến chất lượng sữa.

Dùng máy hút sữa ngay sau khi trẻ  bú xong:

Máy hút sữa có chất lượng tốt giúp hút cạn sữa còn lại, hút trong 10-20 phút, kể cả khi bóp nặn không ra sữa. Cách này giúp bầu vú chỉ còn lại rất ít sữa, bầu vú rỗng sẽ kích thích sự tiết sữa nhiều hơn cho lần bú sau. Tại sao cần hút sữa thường xuyên sau mỗi lần cho con bú? Lại cũng do quy luật cung cầu, bầu vú càng được kích thích nhiều thì càng tiết nhiều sữa.

Dinh dưỡng tốt cho người mẹ: Điều kiện cơ bản, nếu người mẹ không có chế độ dinh dưỡng tốt thì rất khó đủ sữa cho nhu cầu của con. Mỗi ngày cần từ 1.800-2.200 kcalo, uống nhiều nước rất quan trọng để có nhiều sữa. 

Không uống rượu: Uống rượu thực sự làm giảm lượng sữa và ức chế phản xạ xuống sữa. Mặc dầu đôi khi dùng đồ uống có độ cồn có thể an toàn với phụ nữ cho con bú nhưng với bà mẹ ít sữa thì vẫn nên tránh.

Một số thuốc có thể ảnh hưởng đến lượng sữa:Thuốc uống tránh thai, thuốc chống cảm cúm hay thuốc chống dị ứng có thể giảm tiết sữa, do đó cần hỏi ý kiến thầy thuốc trước khi dùng.          

BS.Ngọc Anh

SK & ĐS

Nếu trẻ dưới 3 tháng tuổi bị khò khè, cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay vì đây là triệu chứng bệnh nặng ở lứa tuổi này.

Khò khè là tiếng thở bất thường xảy ra khi trẻ bị tắc nghẽn đường hô hấp dưới (từ đoạn khí quản ngực đến các phế quản nhỏ). Đặc biệt, khò khè hay gặp ở trẻ dưới 2-3 tuổi.

Nguyên nhân khiến trẻ thở khò khè

Viêm tiểu phế quản (viêm các nhánh phế quản nhỏ ở tận cùng đường hô hấp) thường gây ra các đợt khò khè ở bé. Bệnh do virus, chủ yếu là virus hợp bào hô hấp (RSV) gây ra. Một nguyên nhân phổ biến khác là tình trạng trào ngược dạ dày thực quản (các thành phần dịch axit từ dạ dày đi ngược vào thực quản).

Triệu chứng khò khè có thể xuất hiện ngay sau khi sinh, ở các bé có bất thường cấu trúc đường hô hấp. Phổ biến nhất là tình trạng mềm sụn thanh quản (sụn đỡ thanh quản chưa phát triển hoàn chỉnh). Lúc này thanh quản bị hẹp ở thì thở ra, gây khò khè. Việc hít phải dị vật cũng có thể gây ra hiện tượng khò khè.

Trẻ thở khò khè có thể là dấu hiệu của hen suyễn

Trẻ khó thở có thể là dấu hiệu trẻ bị hen suyễn.

Advertisement

Có tới 50% bé nhũ nhi có đợt khò khè trong năm đầu đời nhưng hầu hết các bé này đều không bị hen. Nguy cơ phát triển thành bệnh hen tăng cao hơn ở những bé có ít nhất 3 đợt khò khè trong vòng 12 tháng đầu, kèm theo các yếu tố nguy cơ như:

- Bố mẹ bị hen phế quản.

- Bé có cơ địa chàm (eczema). Bé bị bệnh chàm. Bé dị ứng với các dị nguyên như bụi nhà, nấm mốc…

Cần làm gì khi trẻ bị khò khè ?

- Nếu trẻ dưới 3 tháng tuổi bị khò khè, cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay vì đây là triệu chứng bệnh nặng ở lứa tuổi này.

- Khi trẻ bị khò khè kéo dài, dai dẳng (trên 4 tuần ), cần cho trẻ đến khám bệnh viện chuyên khoa vì nhiều trường hợp cần phải làm nhiều xét nghiệm chuyên sâu để xác định chẩn đoán (chụp X quang, siêu âm, đo hô hấp ký, chụp CT ngực, nội soi đường hô hấp, … )

Không nên tự ý dùng thuốc, kể cả các loại thuốc kháng sinh, long đàm, kháng viêm,… vì có thể sẽ không đạt hiệu quả tốt mà có khi còn làm trẻ khò khè nhiều hơn, bệnh nặng hơn

Chứng vàng da xuất hiện với tần số cao khi em bé được khoảng 3 ngày tuổi. Thông thường chứng vàng da của trẻ sẽ mất dần sau một khoảng thời gian tùy thuộc vào cơ địa của mỗi bé. Có bé chỉ khoảng một tuần là hết nhưng có bé sẽ mất khoảng nửa tháng, thậm chí nhiều bé mất đến 3 tuần mới hết. Tuy rất phổ biến nhưng không phải cha mẹ nào cũng biết nguyên nhân thực sự của chứng vàng da. 

Làm rốn: là cắt ngắn dây rốn, sát khuẩn và băng phần rốn về phía thai nhi.

Chuẩn bị dụng cụ và phương tiện: tất cả dụng cụ sau đều đã được hấp vô khuẩn

1. Hộp cắt rốn

- 1 đôi găng tay y tế

- 2 kẹp có mấu

- 1 kéo thẳng đầu tù

2. Hộp làm rốn

- 1 đôi găng tay y tế

- 1 kéo thẳng đầu tù

- 2 miếng gạc 6 x 6cm

- 1 cuộn băng rốn

- 1 kẹp nhựa

- 1 gạc bông, chấm cồn 70o

Điều kiện:

1. Nữ hộ sinh đỡ đẻ với mũ, áo, khẩu trang, rửa tay sạch và đeo găng vô khuẩn

2. Thai nhi sau khi sổ ra ngoài được NHS đỡ để đầu thấp hơn chân, thấp hơn bàn đẻ, nghiêng đầu, lau sạch dịch ở miệng-mũi ngay tránh để sơ sinh hít phải.

3. Bàn làm rốn phải có đủ ánh sáng, được sưởi ấm và tránh gió lùa

Các bước tiến hành

1. Cắt rốn:

Thông thường chờ cho dây rốn hết đập thì bắt đầu tiến hành cắt rốn, trong trường hợp thai suy cần cấp cứu thì tiến hành cắt rốn ngay không cần chờ dây rốn hết đập.

Người phụ mở hộp cắt rốn, lấy kẹp thứ nhất cặp cách chân rốn 15-20cm, vuốt máu dây rốn và cặp kẹp thứ hai cách kẹp thứ nhất 2cm về phía người mẹ

Lấy kéo vô khuẩn cắt dây rốn giữa 2 kẹp (Hình 1)

Người đỡ đẻ cầm kẹp dây rốn và bế bé đặt lên bàn làm rốn.

Hình 1

2. Làm rốn:

+ Người đỡ đẻ sau khi lau khô, ủ ấm, hút dịch cho bé, khi đã thở và khóc tốt thì bắt đầu thay đôi găng mới trong hộp làm rốn

+ Nâng kẹp dây rốn lên cao, đặt 1 miếng gạc che quanh chân rốn, sát khuẩn từ chân rốn lên phía kẹp rốn bằng cồn 70o

+ Kẹp rốn nhựa vô khuẩn cách chân rốn chừng 3cm,

+ Cắt bỏ phần dây rốn còn lại trên kẹp.

+ Kiểm tra động mạch và tĩnh mạch trên mặt cắt (đủ là 1 TM và 2 ĐM )

+ Sát khuẩn mặt cắt và dây rốn một lần nữa bằng cồn 70o

+ Bọc kín cuống rốn bằng gạc vô khuẩn

+ Băng rốn vừa phải, không quá chặt, phải che kín hết gạc bọc rốn (có điều kiện sử dụng vòng vải thun vô khuẩn trong gói băng rốn y tế là hợp lý)

Theo dõi và xử lý tai biến:

Việc cắt rốn và làm rốn phải cẩn thận, đồng thời triệt để vô khuẩn, nhưng vẫn phải chú ý theo dõi để tránh tai biến

1. Theo dõi

- Nút buộc rốn trong những giờ đầu bị lỏng gây chảy máu rốn

- Tuyệt đối không để rốn ướt và thay băng rốn hàng ngày để đề phòng nhiễm khuẩn rốn

2. Xử trí

- Chảy máu rốn: buộc lại

- Rốn rụng sớm có chảy máu ở chân rốn: tuỳ theo mức độ, nếu chỉ rỉ ít thì băng ép lại, nếu chảy nhiều thì phải khâu cầm máu (nếu không có điều kiện thì tạm băng ép và chuyển trẻ lên tuyến trên để khâu cầm máu)

- Nhiễm khuẩn và ướt chân rốn: rửa sạch hàng ngày bằng nước muối 0,9%, thấm khô, sát khuẩn bằng cồn 70°, nếu có dấu hiệu nhiễm khuẩn lan toả như da vùng quanh rốn đỏ, trẻ có sốt cần chuyển tuyến trên

Theo Giangduongykhoa

1. Chẩn đoán

– Trẻ đang bú, (hoặc sau bú) đột ngột ho, sặc sụa, tím tái
– Có thể thấy sữa trào ra mũi, miệng
– Trẻ hốt hoảng, da xanh tái, có thể mềm nhũn hoặc co cứng
– Trường hợp nặng, trẻ có thể ngừng thở, ngừng tim sau khi sặc sữa
2. Xử trí :

– Đặt trẻ nằm sấp trên tay hoặc đùi của bạn, đầu thấp hơn thân.
– Vỗ lưng: dùng bàn tay phải vỗ 5 cái vào lưng trẻ ở khoảng giữa 2 xương bả vai.
– Nếu còn tắc nghẽn, lật ngửa trẻ tiến hành ấn ngực:

+ Lật trẻ nằm ngửa, dùng 2 ngón tay (trỏ và giữa) ấn 5 cái vào vị trí dưới điểm cắt của đường nối 2 núm vú và đường giữa ức một khóat ngón tay.
+ Nếu còn tắc nghẽn: quan sát vùng họng và mũi trẻ, nếu có sữa thì hút sạch.
+ Nếu cần thiết, có thể lặp lại trình tự như trên.

- Trong khi cấp cứu như trên phải quan sát đánh giá trẻ. Nếu ngừng tim, ngừng thở thì tiến hành hồi sức ngừng tim, ngừng thở

– Đánh giá lại trẻ sau mỗi lần vỗ lưng, ấn ngực:

Advertisement

+ Nếu hồng hào, khóc tốt: không cần làm tiếp
+ Nếu trẻ vẫn còn khó thở: tiếp tục thực hiện vỗ lưng ấn ngực. Có thể thực hiện đến 8 lần

- Theo dõi toàn trạng của trẻ sau sặc sữa: Chú ý phát hiện tình trạng suy hô hấp, nhiễm khuẩn đường hô hấp sau sặc để điều trị

3. Phòng bệnh :

– Khi cho trẻ bú cần chú ý các điểm sau:

+ Bế trẻ ở tư thế đầu cao khi cho bú
+ Quan sát trẻ trong khi bú, tốt nhất là thấy được trẻ nuốt sau khi mút sữa

- Nếu thấy trẻ không muốn ăn, sữa còn trong miệng thì phải dừng cho bú, nếu cho ăn bằng thìa thì không đổ tiếp
– Sau khi bú xong nên bế trẻ nằm sấp trên vai hoặc ngực mẹ, vỗ lưng nhẹ để trẻ ợ bớt hơi trong dạ dày, tránh đầy hơi sẽ kích thích gây sặc
– Không ép trẻ ăn

Theo dieuduongviet.net

Với các bé dưới 6 tháng tuổi, rụng tóc có thể là hiện tượng bình thường, không đáng lo ngại. Không nên chỉ thấy bé rụng tóc (hoặc có những mảng hói nhỏ trên đầu) mà vội kết luận rằng bé bị còi xương.

Chu kỳ mọc tóc

Tóc trải qua 2 giai đoạn chính:

• Giai đoạn tăng trưởng (mọc tóc), kéo dài khoảng 3 năm.

Nang tóc trong giai đoạn phát triển.

• Giai đoạn nghỉ ngơi (hay rụng tóc),  kéo dài 3 tháng; tuy nhiên, thời gian này có thể dao động từ 1 đến 6 tháng.

Nang tóc trong giai đoạn nghỉ ngơi.

Trong giai đoạn nghỉ ngơi, sợi tóc vẫn nằm trong nang tóc cho tới khi tóc mới bắt đầu mọc. Tại bất cứ thời điểm nào, khoảng 5-15% tóc trên da đầu thường ở thời kỳ nghỉ ngơi. Tuy nhiên khi gặp stress, sốt cao hay có thay đổi hormone thì một lượng lớn tóc có thể ngừng phát triển ngay lập tức, chuyển sang giai đoạn nghỉ ngơi. Sau 3 tháng, khi tóc bước vào giai đoạn phát triển mới, tóc cũ mới bắt đầu rụng.

Nguyên nhân rụng tóc

Sự sụt giảm hormone ngay khi bé chào đời có thể là nguyên nhân dẫn tới rụng tóc ở bé. Đó cũng là nguyên nhân rụng tóc ở các mẹ sau khi sinh.

Tư thế nằm ngủ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sự rụng tóc của bé. Nếu bé chỉ nằm ở một tư thế (chẳng hạn chỉ nằm ngửa), thì tóc ở khu vực gáy có thể rụng nhiều hơn. Tóc cũng có thể rụng thành mảng nếu bé hay ngọ ngoạy, cọ đầu vào đệm.

Điều cha mẹ nên làm

• Đối với rụng tóc do thay đổi hormone, cha mẹ không cần làm gì khác ngoài đợi tóc mới mọc lên.

• Với rụng tóc do tư thế nằm, nên đặt bé ngủ ở những tư thế khác nhau, chẳng hạn đêm đầu tiên nằm ngửa, đêm sau nghiêng trái, đêm sau nữa nghiêng phải.

• Cần tăng cường thời gian cho bé nằm sấp (lúc tỉnh và bụng đói). Nên tạo thói quen này ngay từ khi mới sinh, tốt nhất là sau khi rốn rụng. Có thể bắt đầu khoảng 1-2 phút mỗi lần rồi tăng dần thời gian theo lứa tuổi. Ngoài việc tạo điều kiện cho gáy được nghỉ ngơi, tư thế nằm sấp giúp bé phát triển vận động tốt hơn.

 Sau 6 tháng, các bé bắt đầu tự điều chỉnh tư thế ngủ, không nằm ở một tư thế trong suốt đêm nữa nên rụng tóc do tư thế nằm không còn phổ biến.

Thời điểm nên đi khám bác sĩ

Cần đưa bé đi khám để phát hiện kịp thời các bệnh tiềm ẩn nếu:

- Da đầu tại vùng hói có biểu hiện bất thường (ví dụ da đỏ, bong vảy…). Những đốm hói nhỏ đi kèm hiện tượng này có thể là dấu hiệu của bệnh nấm bẩm sinh (bệnh ecpet mảng tròn – ringworm).

- Tình trạng rụng tóc không cải thiện sau 6 tháng.

- Một số bệnh lý như thiểu năng tuyến giáp, thiểu năng tuyến yên thường gây rụng tóc cả đầu, chứ không phải từng mảng.

Bác sĩ Thủy

Theo Mẹ & bé

Thấp còi, tức là thấp hơn so với chiều cao chuẩn theo tuổi, thường là hậu quả của dinh dưỡng kém trong 24 tháng đầu đời. Hiện tại ở Việt Nam, thấp còi đang ảnh hưởng đến khoảng 2,5 triệu trẻ em dưới 5 tuổi (cứ 3 trẻ thì có 1 trẻ bị thấp còi). Với tình trạng này, Việt Nam là nước có tỷ lệ trẻ thấp còi cao thứ 13 trên thế giới.

Những thực hành dinh dưỡng tốt cho trẻ có thể dễ dàng áp dụng và duy trì ở phần lớn các gia đình ở nước ta. Đơn cử như việc cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu, sau đó cho trẻ ăn bổ sung hợp lý kết hợp với tiếp tục bú mẹ đến 2 tuổi – bằng những thực hành này, các bà mẹ và gia đình đã cho bé một khởi đầu khỏe mạnh nhất và giúp trẻ phòng tránh thấp còi.

Chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ giai đoạn từ khi sinh đến 2 tuổi có ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và sự phát triển toàn diện của trẻ sau này.

Hệ lụy từ thấp còi

Thấp còi có ảnh hưởng đến sức khỏe, khả năng học tập và khả năng thu nhập trong tương lai của đứa trẻ. Những đứa trẻ suy dinh dưỡng khi lớn lên thường có hệ thống miễn dịch yếu hơn và có nguy cơ mắc các bệnh tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh tim và béo phì cao hơn. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, tình trạng suy dinh dưỡng thấp còi nặng là chỉ số chẩn đoán rõ ràng nhất về khả năng tử vong của trẻ dưới 5 tuổi.

Trẻ bị thấp còi thường đi học muộn hơn, dễ bỏ học giữa chừng và khó tiếp thu kiến thức hơn trẻ phát triển bình thường. Và nếu nhìn tổng thể cả cuộc đời, suy dinh dưỡng là nguyên nhân làm giảm 10% khả năng thu nhập của đứa trẻ thấp còi khi lớn lên. Nếu một thế hệ trẻ em bị thấp còi còn ảnh hưởng đến sự phát triển của cả quốc gia. Ước tính, suy dinh dưỡng có thể tiêu tốn đến 3% tổng sản phẩm quốc nội của một đất nước.

Và nhận thức sai lầm phổ biến

Phần lớn nhận thức của các bà mẹ và gia đình trẻ (đặc biệt ở nông thôn, vùng sâu vùng xa) cho rằng, chiều cao khiêm tốn của con cái họ đơn giản là sản phẩm của chủng tộc. Và rằng là người Việt Nam tức là chiều cao chỉ vừa phải thôi! Đây là một nhận thức sai lầm khá phổ biến khiến cho việc nhận biết tình trạng thấp còi ở trẻ thường quá muộn. Bên cạnh đó lại chưa hiểu những hậu quả nghiêm trọng của thấp còi gây ra cho sức khỏe và cả khả năng kinh tế sau này.

Trên thực tế, tất cả trẻ em đều có cơ hội phát triển ở mức độ như nhau từ trong bào thai cho đến giai đoạn 2 tuổi nếu chúng được nuôi dưỡng đúng cách. Tuy nhiên, các số liệu cho chúng ta thấy trẻ em Việt Nam ngay ở giai đoạn quan trọng này đã có những dấu hiệu của sự phát triển bị hạn chế. Vì vậy, cần cho trẻ nguồn dinh dưỡng mà trẻ cần để chúng phát triển tối ưu nhất ngay từ ngày đầu tiên mới sinh ra và nhìn nhận một cách nghiêm túc các hậu quả của suy dinh dưỡng thấp còi.

Thế hệ trẻ em ở nước ta trong tương lai có thể sẽ cao lớn và khỏe mạnh hơn nếu giảm thiểu được tình trạng suy dinh dưỡng thể thấp còi. Vì thế, việc cung cấp đầy đủ thông tin, tư vấn và sự hỗ trợ cho các bà mẹ nuôi dưỡng con cái mình đúng cách là rất quan trọng. Và việc cấm các sản phẩm thay thế sữa mẹ và hoạt động xúc tiến bán các sản phẩm này của các công ty sữa tại cơ sở y tế là cần thiết vì những hoạt động này có thể ảnh hưởng bất lợi đến quyết định nuôi con bằng sữa mẹ của các bà mẹ.

Để làm tốt điều này, thầy thuốc, người làm công tác hoạch định chính sách và cả các gia đình hãy cam kết với tư cách cá nhân để ủng hộ và hỗ trợ các thực hành nuôi dưỡng trẻ nhỏ tốt nhất mà chúng ta có thể làm cho con cháu mình. Với sự ủng hộ và hỗ trợ này, trẻ em sẽ tăng trưởng, phát triển tối ưu và xa hơn, đất nước chúng ta sẽ có nguồn nhân lực có thể chất và trí tuệ tốt để phục vụ cho mục tiêu phát triển kinh tế xã hội.         

GS. Nguyễn Thị Thu Nhạn

SK & ĐS

Váng sữa không thể thay thế sữa, nhất là sữa mẹ vì nó không chứa đủ các chất dinh dưỡng như trong sữa mẹ, đặc biệt là hàm lượng đạm trong váng sữa thấp.

Định nghĩa váng sữa

Trước đây, váng sữa được chế biến bằng cách vớt phần trên cùng của sữa và cho làm lạnh. Ngày nay, nhà sản xuất sử dụng máy ly tâm để tách phần trên cùng của sữa, đó chính là váng sữa. Tùy thuộc vào cách chế biến sẽ có nhiều loại váng sữa khác nhau. Ngoài ra, còn có váng sữa nhân tạo được chế biến từ các loại dầu thực vật (dầu dừa, dầu cọ, …), bổ sung thêm casein (đạm sữa bò) và đường lactose (loại đường có trong sữa bò).

Quan sát nhãn ghi trên hộp váng sữa, chúng ta sẽ thấy thành phần chủ yếu của váng sữa là chất béo. Lượng chất béo trong một hộp váng sữa cao gấp đôi so với chất béo có trong một ly sữa thông thường của bé. Do đó, đây là nguồn cung cấp năng lượng rất cao. Tuy nhiên, chất đạm cùng vitamin và khoáng chất có trong váng sữa rất ít. Vì vậy, các bậc cha mẹ không nên dùng váng sữa để thay thế sữa cho bé.

 Những bé nên dùng váng sữa

Váng sữa có thành phần chất béo cao, cung cấp nhiều năng lượng nên tốt cho những bé đang cần nhiều năng lượng: Bé trên một tuổi bị thiếu cân, suy dinh dưỡng; bé mới ốm dậy. Với những bé này, cha mẹ nên dùng váng sữa làm bữa ăn phụ cho bé.

Lượng váng sữa có thể cho bé ăn trong ngày phụ thuộc vào tuổi, cân nặng và loại váng sữa được mua. Trung bình, bé 6-12 tháng tuổi có thể ăn một hộp váng sữa/ngày; bé trên 1 tuổi có thể ăn 1-2 hộp/ngày, tùy vào mức độ dung nạp của bé. Không nên cho bé ăn quá nhiều có thể gây đầy bụng, tiêu chảy do hàm lượng chất béo quá cao.

Những bé không nên dùng váng sữa

- Bé dưới 6 tháng tuổi.

- Bé bị thừa cân – béo phì.

- Bé đang bị tiêu chảy.

- Bé dị ứng với sữa bò.

Những điều cần lưu ý

Váng sữa rất dễ bị hỏng nên cần được bảo quản trong tủ lạnh, nơi có nhiệt độ tương đối ổn định. Không nên để váng sữa ở bên cánh cửa tủ lạnh vì khi mở cửa tủ lạnh thường xuyên sẽ không giữ được nhiệt độ ổn định.

Sau khi mua, bạn nên sử dụng càng sớm càng tốt. Chỉ nên mua váng sữa ở những đại lý có uy tín, có đủ điều kiện bảo quản tốt. Khi mua cần chú ý hạn sử dụng, thành phần ghi trên hộp.

Theo ThS.BS. Lê Thị Hải
SK & ĐS

1. Lắc bé khi bế